Noord-Brabant is de eerste provincie die de regels aanscherpt voor het oppompen van grondwater en beregening. Het is een onderdeel van een droogte-aanpak in de zuidelijke provincie. Gedeputeerde Saskia Boelema geeft een toelichting in de podcast ‘De Toekomst van Ons Water’.
Vanwege de vele hoge zandgronden is een groot deel van Noord-Brabant gevoelig voor droogte en verdroging. Daarom is de afgelopen jaren ingezet op een droogte-aanpak onder het motto ‘Zonder water, geen later’. Het doel is om te werken aan een robuust grondwatersysteem.
Het provinciebestuur van Noord-Brabant heeft het voortouw en werkt daarin samen alle partners in het zogenoemde Breed Bestuurlijk Grondwateroverleg. “Wij zijn collectief wakker geschud, want we zien de verdroging toenemen door klimaatverandering. En we zien de watervraag bij boeren toenemen door de omschakeling van veeteelt naar akkerbouw, mede als gevolg van de uitkoop van melkveehouderijen vanwege stikstofuitstoot.”
Vanaf 2027 wordt ingezet op het geleidelijk verminderen van grondwateronttrekkingen. Het doel is om in zes jaar tijd 30 miljoen kubieke meter minder grondwater te onttrekken dan nu het geval is. In droge jaren halen landbouwers in Brabant zo’n 100 miljoen kuub water uit de bodem om hun gewassen te laten groeien.
Voor boeren die grondwater gebruiken wordt een debietmeter verplicht die registreert en meet hoeveel water uit de bodem wordt gehaald. Er worden plafonds ingesteld voor onttrekkingen op plekken waar de natuur schade ondervindt van droogte. “We gaan kijken wat een gebied hydrologisch aankan en we gaan bekijken hoe we het water eerlijk kunnen verdelen over de boeren in een bepaald gebied.”
In de nieuwe aanpak worden boeren beloond die in de winter water vasthouden. Die mogen extra water onttrekken in het groeiseizoen van de gewassen. Boeren die onvoldoende water vasthouden worden gekort op hun onttrekkingen. Ook komt er nadrukkelijker een stop op nieuwe grondwaterputten.
De huidige grondwaterheffing blijft gehandhaafd van 4 cent per kuub voor iedereen die meer dan 50.000 kubieke meter grondwater per jaar uit de Brabantse bodem haalt. Dat zijn overwegend boeren, maar ook industrieën en drinkwaterbedrijven.
Ook het Brabantse drinkwaterbedrijf moet aan de bak. Nu komt het drinkwater in Noord-Brabant nog voor honderd procent uit de bodem. Brabant Water wedt nu op twee nieuwe paarden: brak grondwater uit diepere lagen halen onder kleischotten en zout zeewater uit de Oosterschelde omvormen naar drinkwater. “Deze twee nieuwe vormen van winningen hebben minder effect op het grondwater en op kwetsbare Natura2000-gebieden. Daar zetten we op in. Het allerbelangrijkste is ook de inzet op vermindering van watergebruik.”
Ook de industrie in Noord-Brabant heeft de opdracht om zuiniger te zijn met grondwater. Saskia Boelema ziet daarin mooie voorbeelden. “Coca Cola in Dongen pompt grondwater op om frisdrank te maken en om te spoelen. Ze pompen hun gezuiverd afvalwater naar De Efteling. Het zogenoemde ‘Klaterwatersysteem’ van het park wordt uitgebreid en voedt de vele waterpartijen en waterattracties. Een prachtige manier van zuinig, bewust en circulair omgaan met water.”
Het volledige gesprek van Wim Eikelboom met water-gedeputeerde Saskia Boelema over de droogte-aanpak in Noord-Brabant en over Ruimte voor de Rivier 2.0 is te beluisteren in ‘De Toekomst van ons water’.