Na elf jaar stopt Annette Ottolini op 1 juli als algemeen directeur bij Evides en gaat ze met pensioen. In die periode groeide de aandacht voor de drinkwatersector, nam de druk op het watersysteem toe en werden stappen gezet in de robuustheid van de infrastructuur. Hoe heeft zij haar jaren bij het drinkwaterbedrijf ervaren?
door Rens Nijholt
Waar bent u het meest trots op als u terugkijkt op uw tijd bij Evides?
"Wat mij het meeste trots maakt, is dat we bij Evides altijd - onder welke omstandigheden dan ook - met z’n allen de schouders eronder hebben gezet. Dat zegt iets over de cultuur hier: we zijn doeners, we maken garen van de klos. Wat we zeggen, maken we waar.
Als je naar concrete resultaten kijkt, springen er een paar grote projecten uit. Het nieuwe innamepompstation aan de Bergsche Maas bijvoorbeeld. Daarmee hebben we onze robuustheid vergroot: we kunnen het water uit de Maas effectiever naar onze drie grote spaarbekkens pompen. Ook hebben we de morfologie van spaarbekken De Gijster verbeterd, waardoor we 1,9 miljoen kubieke meter extra capaciteit hebben gecreëerd. En ons Biesbosch systeem, de leidingen vanuit de spaarbekkens naar de drinkwaterzuiveringen, zijn we aan het optimaliseren richting het zuiden. Daardoor kunnen we de leveringszekerheid in Midden-Zeeland en omgeving beter waarborgen.
Daarnaast zag ik in de loop der jaren dat de aandacht voor drinkwater enorm is toegenomen, met name op politiek niveau. En ik vind dat die extra focus volledig terecht is. Met behulp van Vewin, maar ook via samenwerkingen zoals de Schone Maaswaterketen hebben we die urgentie van drinkwater op allerlei manieren onder de aandacht gebracht. Dat is iets waar we met recht trots op mogen zijn."
Is de aandacht de grootste verandering die u hebt gezien in de afgelopen jaren?
"De bewustwording dat zoet water niet meer vanzelfsprekend is, is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Mede door de droge periodes die we hebben meegemaakt. Het is daarom essentieel dat we ons hele watersysteem versterken en, zoals we dat vaak zeggen, de ‘waterkoek’ vergroten. Daarbij zie je ook een duidelijke en intensieve samenwerking ontstaan tussen alle partijen die in dat systeem een rol spelen. Zo werken wij nauw samen met de waterschappen, maar ook met Rijkswaterstaat, de provincie en de gemeenten, die een zorgplicht hebben voor de drinkwatervoorziening.
Als je kijkt naar het totale systeem, gebruiken we ongeveer 3 procent van het beschikbare zoete water voor de productie van drinkwater. Dus voor iedereen zou er genoeg water moeten zijn. Maar de crux zit hem natuurlijk in de vraag of dat zoete water op het juiste moment beschikbaar is. Juist daarom is het vergroten van die waterkoek zo belangrijk - dat is iets wat we echt samen moeten doen."
Welke uitdagingen komen daarbij kijken?
"De grootste uitdaging is wat mij betreft de waterkwaliteit. De doelen van de Kaderrichtlijn Water worden niet gehaald. In feite hadden de bronnen zodanig verbeterd moeten zijn dat we vanaf 2027 met relatief eenvoudige zuivering drinkwater zouden kunnen maken. Nu moeten we steeds zwaarder zuiveren. Dat is kostbaar en inefficiënt. Daar maak ik me zorgen over. Want die doelen waren helder: al sinds 2000 wisten we dat we in 2027 schoon oppervlaktewater moesten hebben. Maar er was lange tijd geen aandacht voor. Ik zeg weleens: er was geen tijd? Nee, het is geen prioriteit geweest. En nu raken ze in de stress, terwijl we 27 jaar de tijd hebben gehad.
Die KRW-doelen zijn niet alleen voor ons als drinkwaterbedrijf belangrijk, maar ook voor het milieu, de landbouw, de natuur en uiteindelijk de volksgezondheid. Het is dus van groot belang dat alle partijen zich daar serieus voor blijven inzetten. Ik maak me daar absoluut zorgen over."
Welke rol ziet u daarin weggelegd voor andere sectoren, zoals de industrie?
"De industrie is belangrijk voor onze economie, maar ze moet haar verantwoordelijkheid nemen. Veel industriële processen leiden tot lozingen met zorgwekkende stoffen. Bedrijven moeten ervoor zorgen dat hun afvalwater geen bronvervuiling veroorzaakt.
Dat hoort bij hun ‘license to operate’. Dat betekent dat je niet pas in actie komt als je daartoe verplicht wordt, maar dat je juist laat zien dat je vooruit denkt en verantwoordelijkheid neemt. En ik zie gelukkig dat sommige bedrijven dat ook serieus nemen en vooruitdenken, zonder te wachten tot wetgeving hen dwingt. Dat is niet alleen noodzakelijk, het getuigt ook van goed ondernemerschap."
Hoe kijkt u naar de balans tussen leveringszekerheid, duurzaamheid en betaalbaarheid?
"Die drie moeten voortdurend in balans blijven. Op leveringszekerheid doen we het goed - we kijken bij Evides ver vooruit, tot 40 jaar - en treffen maatregelen zoals de bouw van een drinkwaterzuivering, aanleg en onderhoud van leidingen, extra opslagcapaciteit en flexibele innamemogelijkheden. We analyseren of de bronnen goed zijn of ze beschikbaar blijven en nemen waar nodig maatregelen. Een belangrijk onderdeel daarvan is ons spaarbekkensysteem, dat bijdraagt aan de robuustheid van de drinkwatervoorziening. Het helpt ons om zowel de leveringszekerheid als de betaalbaarheid op peil te houden.
Duurzaamheid en betaalbaarheid staan echter onder druk door de vervuiling van bronnen. Tegelijkertijd raakt dit ook de landbouw, het milieu en de volksgezondheid. Het is niet alleen een drinkwaterkwestie. Het hele systeem lijdt eronder. Daarom is het zo belangrijk dat we allemaal ons steentje bijdragen. Dat vraagt om leiderschap, op alle niveaus."
Welke stappen zouden genomen moeten worden in de watersector?
"Dat is wat echt in onze genen zit: goed rentmeesterschap. Dat betekent dat we steeds meer kijken naar het hele systeem. We moeten water vasthouden in plaats van versneld afvoeren, bepaalde lozingen verbieden en beter toezicht en handhaving organiseren. Dat zijn cruciale stappen. Maar waar het uiteindelijk echt om draait, is het verbeteren van de waterkwaliteit van onze bronnen. Want daar profiteren ook andere sectoren van. We moeten met zijn allen veel bewuster omgaan met water - het juiste water gebruiken voor het juiste doel.
Daarom kijken we bij elke grote wateraanvraag kritisch: is hier echt drinkwater voor nodig? Of kan het ook anders? Ook hergebruik van water is een belangrijk aandachtspunt. Dat zijn stappen die we nu al zetten, en die we de komende jaren verder vorm willen geven. Maar dat kunnen we natuurlijk niet alleen. Samenwerking is hierin echt het sleutelwoord. Zeker bij water is samenwerken van doorslaggevend belang."
Wat heeft u persoonlijk gevormd in deze rol?
"Ik ben ontzettend nieuwsgierig van aard. Die nieuwsgierigheid, gecombineerd met mijn enthousiasme voor de sector en de mensen, heeft me gevormd. En ik geloof dat het helpt als je als bestuurder ook inhoudelijk betrokken bent. Alleen dan kun je samen met een professionele organisatie echt stappen zetten. Ik hoop dat de mensen mij over vijf of tien jaar zo zullen herinneren. Dat ik ergens echt voor stond en me er vol voor inzette."
Wat gaat u missen?
"Met name de collega’s. Ik kijk met ongelooflijk veel plezier terug op deze bijna elf jaar. In zo’n periode bouw je een sterke band op. We hebben samen echt veel bereikt. Evides is een sterk, robuust bedrijf met een prachtige opdracht. Ik ben er trots op dat ik daaraan heb mogen bijdragen."
En wat zijn uw plannen na 1 juli?
"Meer dan genoeg. Ik ben niet iemand die stil kan zitten, dus er zullen ongetwijfeld nieuwe dingen op mijn pad komen. Misschien zelfs nog wel iets in de watersector, wie weet. Maar eerst ga ik met een frisse blik kijken wat er allemaal mogelijk is."
