De eco-stand op de wasmachine is een van de eenvoudigste manieren om thuis water en energie te besparen. Drinkwaterbedrijf Vitens probeert al langer de knop in de spotlights te zetten. Afgelopen weekend voerde het campagne op het centraal station in Utrecht.
Op het eerste gezicht lijkt het een kleine keuze: het normale wasprogramma of de eco-stand. Toch heeft die knop op de wasmachine een groot effect op het milieu. Een gemiddelde wasbeurt verbruikt zo’n 50 liter water. Wie voor de eco-stand kiest, verlaagt het verbruik met ongeveer 20 liter per wasbeurt.
Een effect dat op collectief niveau grote impact kan hebben. Wanneer elk huishouden in Nederland, zo’n 8 miljoen, jaarlijks 127 keer de was doet - een realistisch gemiddelde - en daarbij overstapt op de eco-stand, scheelt dat ongeveer vijftien liter water per wasbeurt. In totaal kan dat jaarlijks een besparing opleveren van zo’n 20,3 miljard liter water.
Om Nederlanders bewust te maken van deze ‘slimme knop’, trok Vitens het afgelopen weekend de aandacht met een gigantische wasmachine op station Utrecht Centraal. Reizigers leerden spelenderwijs hoe ze hun wasgedrag konden verduurzamen.
“Voor ons is het besparen van water een van de belangrijkste opgaven voor de komende jaren”, zegt Rik Dogger, woordvoerder van Vitens. Een van de doelen waar veel drinkwaterbedrijven zich op richten, is om het huishoudelijk drinkwaterverbruik terug te brengen naar gemiddeld 100 liter per persoon per dag. Daarvoor zet Vitens campagnes in, zoals tijdens het Bevrijdingsfestival, waar bezoekers in een zogenaamde douchekubus ervaarden hoeveel water ze verbruikten, en dus het gebruik van de eco-knop op de wasmachine.
Onwetendheid
“Veel mensen weten nog altijd niet dat de eco-stand op de wasmachine een grote impact kan hebben”, zegt Dogger. “Het programma duurt wat langer, omdat het op lagere temperatuur draait - maar daardoor wordt juist minder energie en water verbruikt. Het water hoeft namelijk niet zo hoog opgewarmd te worden met heet water, wat energie scheelt.”
Met de eco-stand daalt het verbruik van 150 kilowattuur naar circa 110 kilowattuur. Naast een waterbesparing levert dat volgens berekeningen van Milieu Centraal per wasbeurt een besparing van ongeveer twaalf cent op. Op jaarbasis betekent dat, bij 127 wasbeurten per jaar, een besparing van ongeveer vijftien euro. Waarom gebruiken mensen de eco-stand dan niet vaker? Slechts een derde van de huishoudens wast in de eco-stand.
Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) zit de uitdaging in gewoontes. In een rapport concludeert PBL dat mensen drukken op wat ze kennen. Een nieuwe gewoonte aanleren - zoals standaard de eco-stand kiezen - vraagt om bewustwording en gewenning.
Ondertussen gaan de technologische vernieuwingen snel. Fabrikanten werken aan wasmachines die realtime het water- en energieverbruik tonen. Er wordt ook geëxperimenteerd met AI-gestuurde wasprogramma’s die het watergebruik afstemmen op het gewicht en type wasgoed.
“In ons verzorgingsgebied is het gemiddeld waterverbruik de afgelopen jaren gedaald. Uit cijfers tussen 2021 en 2024 blijkt dat het verbruik met 7 liter per persoon per dag is afgenomen - een daling van zo’n 5,5 procent”, zegt Dogger. Het gemiddelde verbruik ging terug van 127 naar 119 liter per dag ten opzichte van de jaren voor 2021. “Met name 2018 was relatief droog, waardoor het verbruik hoger lag. Dat vraagt dus om enige nuance, maar de hoop is dat die trend zich doorzet richting de toekomst.”
