De exportwaarde van de Nederlandse watersector bedroeg vorig jaar 10,5 miljard euro. Dat is 1,88 procent van de totale Nederlandse export. Europa en Noord-Amerika blijven de grootste exportmarkten, maar er is toenemende belangstelling voor het Midden-Oosten, India, Mexico en delen van Azië en Afrika, met name voor delta gerelateerde projecten.
Dit staat in het nieuwste rapport van de Water Sector Export Index (WEX). De index wordt opgesteld door onderzoeksbureau Panteia in opdracht van het Netherlands Water Partnership (NWP) en netwerkorganisatie Water Alliance.
De cijfers zijn gebaseerd op statistische bronnen zoals het CBS, maar moeten over 2024 nog worden bevestigd. Daarom spreken de makers van de index vooralsnog over een verwachte exportwaarde van 10,5 miljard euro.
De WEX biedt jaarlijks inzicht in de exportprestaties en de economische bijdrage van de watersector, verdeeld in twee sectoren: watertechnologie en deltatechnologie. Het rapport is een belangrijk instrument om internationale groeikansen te signaleren en gericht te investeren in de innovatieve slagkracht van de Nederlandse watersector, schrijft NWP.
Belang steeds groter
Nu de wereldwijde vraag naar wateroplossingen toeneemt, wordt het belang van de sector voor de Nederlandse economie steeds groter, aldus het netwerkplatform voor de Nederlandse watersector.
De jaarlijkse index is gebaseerd op enquêteresultaten van ongeveer 70 Nederlandse bedrijven, variërend van kleine en middelgrote ondernemingen tot multinationals. Gemiddeld voorzien zij in 2024 een exportstijging van 56 procent ten opzichte van 2023. Binnen de deltatechnologie wordt zelfs gerekend met een groei van 79 procent.
De geënquêteerde bedrijven zien complexe lokale regelgeving en het vinden van financiering voor internationale activiteiten als uitdagingen. Voor een sterkere wereldwijde positie pleiten zij voor:
- Grotere investeringen in innovatie, inclusief pilots en demonstratieprojecten
- Meer focus op het ontwikkelen van solide businesscases
- Beter gebruik van internationale netwerken (zoals ambassades en handelsmissies)
- Leveren van geïntegreerde wateroplossingen waarin expertise uit verschillende domeinen wordt gebundeld.
Volgens de index zijn opkomende thema’s waterschaarste, waterkwaliteit, klimaatadaptatie, circulair watergebruik en ‘nature-based solutions.’ Daarnaast nemen digitalisering en kunstmatige intelligentie een steeds prominentere plek in binnen waterinnovaties.
Kwalitatieve inzichten
Voor de rapportage in 2024 zijn voor het eerst aanvullend zogeheten diepte-interviews gehouden met elf ‘belangrijke spelers in de sector’, aangevuld met ‘een gericht overleg’ met nog eens acht internationaal opererende organisaties uit de particuliere sector.
Deze interviews leverden aanvullende ‘kwalitatieve inzichten’ op die de onderliggende dynamiek achter de cijfers onthullen, aldus de opstellers van de index. “Ze verduidelijken het internationale winstpotentieel van sectoroverschrijdende wateroplossingen en bieden een cruciale context voor besluitvorming en beleidsontwikkeling.”
Uit de aanvullende inzichten blijkt dat de Nederlandse watersector voornamelijk exporteert naar gevestigde ‘volwassen markten’. Dat zijn landen met een hoog inkomen en landen met een hoger middeninkomen, een trend die consequent wordt bevestigd door de jaarlijkse WEX-rapporten, schrijft NWP.
En die focus is logisch, aldus de organisatie. De landen hebben de financiële middelen en voeren beleid gericht op duurzame wateroplossingen. Dat biedt kansen voor de Nederlandse op innovatie gericht watersector.
Saoedi-Arabië
Naast de gevestigde markten (Verenigde Staten, Duitsland, België, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk) wordt Saoedi-Arabië als nieuwe afzetmarkt gezien. Het land is actief op zoek naar buitenlandse expertise en investeringen, schrijft NWP. Ook India wordt als ‘strategische prioritaire markt’ aangemerkt. Belangrijkste groeimarkten in landen met een hoger middeninkomen zijn Mexico, Brazilië, Oekraïne.
Succes op de gevestigde markten ‘neemt de noodzaak van voortdurende ondersteuning door de overheid en instellingen niet weg’, schrijft NWP. “Waterdiplomatie, Nederlandse branding bij toegang tot internationale markten en actieve lobby blijven essentieel voor het behoud en de uitbreiding van de wereldwijde aanwezigheid van de sector.”
Klimaatverandering
Uit de interviews destilleren de makers van de index een aantal trends die van invloed zijn op de vraag naar producten en innovaties. De meest genoemde thema\'s zijn: klimaatverandering (adaptatie en mitigatie) op natuur gebaseerde oplossingen (Nature based solutions), wereldwijde energietransitie, waterzekerheid en veerkracht.
“Veiligheid is een andere groeiende zorg. Naast fysieke waterveiligheid spelen digitale technologieën zoals AI een steeds grotere rol bij de bescherming van kritieke infrastructuur, van kustverdediging tot cyberweerbaarheid.”
Nieuwe ontwikkeling is voorts dat in toenemende mate wordt ingezien dat water ook in andere sectoren een faciliterende of belemmerende factor is. “Goed waterbeheer, zowel in termen van kwaliteit als kwantiteit, heeft een directe invloed op de energievoorziening, voedselzekerheid, volksgezondheid en algehele veerkracht.” Deze inzichten bieden aanzienlijke groeimogelijkheden en de kans om invulling te geven aan de ambitie als Nederland op de wereldmarkten leider te blijven op het gebied van duurzame waterinnovatie.
Ook stedelijk waterbeheer biedt grote kansen, aldus de aanvullende kwalitatieve inzichten. “Naarmate steden blijven groeien, vragen uitdagingen zoals hittestress en stedelijke overstromingen om geïntegreerde, klimaatadaptieve ontwerpbenaderingen.”
Financiering en menselijk kapitaal
Uit de inventarisatie blijkt dat toegang tot financiering een terugkerend punt van zorg is. “Veel mkb-bedrijven vinden de huidige Nederlandse financieringsinstrumenten te traag, complex en omslachtig.” Om het internationale potentieel van mkb-bedrijven te benutten, is het nodig om de toegang te vereenvoudigen en de financiering aan te passen aan de schaal van het mkb.
Menselijk kapitaal wordt ook gezien als \'een cruciale uitdaging\'. Er is een aanhoudend tekort aan geschoolde technische professionals op alle opleidingsniveaus, wat nog wordt verergerd door stijgende loonkosten, aldus de rapportage. "In sommige gevallen leidt dit tot uitbesteding van de productie, wat bredere vragen oproept over het investeringsklimaat in Nederland."
Samenwerking noodzakelijk
Om op de wereldmarkt te kunnen blijven concurreren, is samenwerking in het buitenland noodzakelijk, stelt NWP vast. “Een gezamenlijke aanpak, waarbij risico\'s worden gedeeld, prioriteiten worden gesteld en tijdschema\'s op elkaar worden afgestemd, wordt essentieel geacht om voet aan de grond te krijgen in complexe buitenlandse markten.”
Daarnaast wordt het Nederlandse diplomatieke netwerk zeer gewaardeerd door de ondernemers. Dat geldt ook voor de internationale zichtbaarheid, de missies en deelname aan en zichtbaarheid op grote internationale waterevenementen, zoals Aquatech, de VN-waterconferentie, IFAT München, Stockholm Water Week en de COP summits.
