Het Duitse federale gerechtshof heeft geoordeeld dat het huidige mestbeleid in Duitsland onvoldoende is om de doelen van de Europese Nitraatrichtlijn te halen. Volgens de uitspraak, waartegen geen hoger beroep meer mogelijk is, moet er conform de Europese afspraken een speciaal nitraatactieprogramma komen.
De zaak was aanhangig gemaakt door de natuurbeschermingsorganisatie Deutsche Umwelthilfe. En dat was nog niet vanzelfsprekend, vertelt Reinhild Benning, senior expert bij deze organisatie. “Een lager gerechtshof meende in eerste instantie dat we niet alle gebruikelijke vormen van inspraak hadden benut en dat we daardoor niet de juiste partij waren om deze rechtszaak aan te spannen.”
Reinhild Benning | Foto DUH/ErdmannDeutsche Umwelthilfe ging in beroep tegen deze uitspraak omdat, zoals Benning uitlegt, er in Duitsland geen apart nitraatactieprogramma is. “Daardoor was er helemaal geen sprake van een gangbare inspraakprocedure. Nederland is geloof ik al toe aan het achtste nitraatprogramma, maar Duitsland volstond tot nu toe met een vermelding van de nitraatdoelen in andere wetgeving. Dat is echt iets anders.”
En dat zag het federale gerechtshof dus ook zo. Niet alleen werd Deutsche Umwelthilfe erkend als partij in deze zaak, de rechters legden de Duitse regering ook op om een speciaal actieprogramma te formuleren om de norm van maximaal 50 milligram nitraat in het grondwater te halen.
“Dat gebeurt momenteel niet bij 26 procent van de meetstations in Duitsland”, stelt Benning. “Je ziet dat de nitraatgehaltes in het grondwater bij een deel van de andere meetstations toeneemt en het filterend vermogen van de bodem neemt in grote delen van Duitsland juist af. Er is dus echt iets aan de hand en het is tijd om daar iets aan te doen.”
Vanuit Europa is Duitsland daar al eerder toe gemaand. In 2018 is het land al veroordeeld door het Europese Hof van Justitie vanwege de achterblijvende implementatie van de Nitraatrichtlijn. “Naast deze gerechtelijke uitspraak, die de regering niet zomaar naast zich neer kan leggen omdat er geen hoger beroep tegen mogelijk is, hopen we ook op nieuwe druk vanuit Brussel. We willen namelijk dat dat de regering echt snel komt met een Nitraatactieprogramma, dat deze naam ook waard is.”
Benning noemt het teleurstellend dat er een uitspraak van de rechter nodig is om de Duitse regering zover te krijgen om aan de Europese afspraken te voldoen. “Die afspraken heeft de regering zelf gemaakt, maar bij de uitwerking ervan zijn de belangen van de agrarische sector en de voedselindustrie structureel zwaarder meegewogen dan de rechten van de bevolking op schoon drinkwater. Dat moet nu veranderen.”
