Er komt een nieuwe Nationale Omgevingsvisie, waarin grote transities (volkshuisvesting, landbouw, energietransitie) worden vormgegeven met water en bodem weer als sturend beleidsinstrument. Verdroging wordt bestreden met een nationaal actieplan. De recycling van fosfaat en andere nutriënten uit rioolwaterzuiveringsslib wordt verplicht. En de democratisering van de waterschappen wordt opnieuw een thema: de resterende geborgde zetels worden afgeschaft.
In het conceptverkiezingsprogramma ‘Samen voor een hoopvolle toekomst’ van GroenLinks/PvdA is er naast wonen als belangrijk speerpunt veel aandacht voor klimaat- en waterthema’s. De klimaatcrisis vraagt om onmiddellijke en diepgaande actie, schrijft fractievoorzitter Frans Timmermans in zijn voorwoord. De partij wil onder meer dat bij grote woon- en bouwprojecten met een afdwingbare watertoets wordt beoordeeld of er klimaat- en wateradaptief wordt gebouwd.
In de ruimtelijke ontwikkeling en de grote transities wil de partij normeringen en transitiepaden vastleggen in bindende juridische instrumenten. “Water en bodem zijn daarbij sturend. De minister van Ruimtelijke Ontwikkeling krijgt doorzettingsmacht om zo nodig de samenhang van het ruimtelijk beleid en de noodzaak van meervoudig ruimtegebruik bij collega-bewindspersonen af te dwingen.”
In steden en dorpen zorgen extra parken en waterpartijen voor verkoeling en verbetering van de opvang van water en komt er meer vergroening. ‘Naar Vlaams voorbeeld’ wordt het aanleggen van grijswatersystemen vastgelegd in het bouwbesluit. “We stappen over van water afvoeren naar slim water vasthouden, waarbij we maximaal kiezen voor natuurlijke maatregelen: meanderen van beken, natuurlijke klimaatbuffers, en het scheppen van natte natuur en natuurlijke oevers.”
Actieplan verdroging
In navolging van de provincie Noord-Brabant, met een grondwaterconvenant tussen alle waterpartners, komt er een nationaal Actieplan Verdroging. “Beregening van landbouw in kwetsbare gebieden gaan we tegen.” Alle vormen van onttrekking van grondwater door bedrijven, boeren en burgers worden vergunningsplichtig.
Boeren moeten verplicht deelnemen aan het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer en dienen een water- en bodemplan te hebben. Het waterpeil wordt aangepast aan het bodem- en watersysteem van een gebied.
De partij zet in op een minder vervuilende landbouw met een graslandnorm en afroming van dierrechten. Uitgangspunt is dat vervuilende boeren betalen voor hun uitstoot. "De opbrengsten gebruiken we voor investeringen in verduurzaming." De teeltvrije zones worden uitgebreid om water en natuur beter te beschermen en boeren worden gestimuleerd om in die teeltvrije zones te werken aan bloemrijke randen, natuurvriendelijke oevers of herstel van landschapselementen. Zowel de landbouw als overheden en particulieren stoppen met \'het gif glyfosaat\'.
Als het aan de groene sociaaldemocratische partij ligt wordt er actie ondernomen om de grondwatervoorraad en de dijken voor de lange termijn, ook na 2050, te beschermen met bijbehorend budget.
Behoud en herstel van de estuariene natuur krijgen prioriteit, waarbij natuurlijke processen en verbindingen tussen wateren hersteld worden. “Specifiek voor de Westerschelde gaan we meer ruimte geven voor het estuarium.”
Eerlijker belastingstelsel
GroenLinks/PvdA wil ‘een eerlijker belastingstelsel’ invoeren voor waterbeheer, waterwinning en de waterzuivering, ‘zodat de landbouw en industrie een reële prijs betalen voor de maatschappelijke kosten die ze maken’. “We schaffen de vrijstelling voor grootverbruikers op drinkwaterbelasting af. We zorgen voor strengere normen voor producenten die verantwoordelijk zijn voor medicijnresten, microplastics en chemische stoffen in het water.” In de afvalwaterzuivering moet de waterkringloop worden gesloten. Recycling van fosfaat en andere nutriënten uit rioolwaterzuiveringsslib wordt verplicht.
De regels voor toelating en lozing van stoffen als staalslakken, granuliet en PFAS worden aangescherpt. “We laten het voorzorgsprincipe voor natuur en volksgezondheid strenger meewegen in het vergunningenbeleid. Alle vergunningen voor onbepaalde tijd worden uitgefaseerd en we gaan strenger handhaven.”
Nationale heffing
Er komt een nationale heffing op schadelijke bestrijdingsmiddelen. De opbrengst wordt gebruikt om boeren te helpen minder chemische middelen te gebruiken. Zowel de landbouw als overheden en particulieren stoppen met het gif glyfosaat, aldus het verkiezingsprogramma. "We verbieden niet-toetsbare stoffen die pas meetbaar zijn als de toxiciteitsgrens al overschreden is."
En de sociaaldemocraten willen een hogere vergoeding van raadsleden, statenleden en waterschapsbestuurders. Voorts zetten ze in op verdere democratisering van de waterschappen. “Wat we hebben ingezet maken we af: alle zetels in de waterschappen worden via verkiezingen door burgers gekozen.”
In het openbaar bestuur vragen de grote maatschappelijke opgaven om betere samenwerking tussen Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen, aldus de partij. Daarom wil ze een aantal maatregelen nemen, zoals een dwingende toets op uitvoerbaarheid van nieuwe taken voor medeoverheden.
LEES OOK
H2O Actueel: SP wil klimaatrechtvaardigheidstoets om tweedeling door klimaatbeleid te voorkomen
H2O Actueel: Verkiezingsprogramma VVD: klimaatbeleid in teken van sterke economie, realistische aanpak waterkwaliteit
