Regeren is vooruitzien en daarom denken de meeste waterschappen nu al na over hun nieuwe waterbeheerprogramma voor de periode 2028-2033. Om hen daarbij te ondersteunen, heeft de Unie van Waterschappen een online handreiking ontwikkeld. Die bevat aanbevelingen, suggesties en praktische handvatten.
De 21 waterschappen in ons land zijn wettelijk verplicht om elke zes jaar zo’n waterbeheerprogramma (WBP) op te stellen. In dat programma leggen zij de doelen en de maatregelen voor het waterbeheer in hun gebied vast. Dat betreft zowel de waterveiligheid als waterkwantiteit en waterkwaliteit.
Inge BaltusHet huidige WBP loopt van 2022-2027 en dus moeten er nu voorbereidingen voor een nieuw programma worden getroffen. "Als koepel zien wij het dan als onze taak om met een handreiking te komen", zegt Inge Baltus, beleidsadviseur water, bodem en ruimte bij de Unie van Waterschappen.
Die Handreiking Waterbeheerprogramma’s 2028-2033 staat nu online en is door iedereen te raadplegen. "Deze handreiking bouwt voort op het fundament dat met de vorige handreiking is gelegd en voegt daar nieuwe inzichten aan toe", zo is te lezen in het voorwoord.
Omgevingswet
Een belangrijke wijziging is de overgang van de Waterwet naar de Omgevingswet met ingang van 2024; in het WBP werkt het waterschap de omgevingsvisie van de provincie en van het Rijk verder uit.
"Dat betekent dat je anders moet kijken hoe je het programma inricht", verklaart Baltus. "Waterschappen hoeven vanuit de Omgevingswet geen omgevingsvisie te maken, maar veel waterschappen hebben wel een strategische visie die ze koppelen aan of opnemen in hun WBP. Ze moeten zich conformeren aan de Omgevingswet, ook als het gaat om de samenwerking met andere overheden."
Andere grote onderwerpen die nu meer dan zes jaar geleden een rol spelen, zijn biodiversiteit, natuur, klimaatverandering, energiebeleid en waterkwaliteit, somt de beleidsadviseur op. "Alles wat je dagelijks in de krant leest. In het WBP kunnen de waterschappen aan de buitenwereld laten zien welke doelen zij willen bereiken. Het is hun visitekaartje."
Zelfbindend
Regels opleggen aan andere overheden kunnen de waterschappen met het WBP niet. "De juridische status is zelfbindend, dus alleen voor het waterschap zelf. Maar een gemeente, de provincie of het Rijk kan daar de ogen natuurlijk niet voor sluiten. Net zomin als het waterschap dat kan voor de programma’s van andere overheden."
De handreiking besteedt aandacht aan de afstemming van het WBP met andere overheden en aan de participatie van inwoners en belanghebbenden. Ook worden praktische handvatten geboden voor bijvoorbeeld het formuleren van doelen, het afwegen van maatregelen en het borgen van samenhang met andere beleidsdomeinen, zoals klimaatadaptatie, ‘water en bodem sturend’ en ecologie.
Stappenplan
Een van de bijlagen behelst een stappenplan (’processchema’) waarmee de waterschappen naar de inwerkingtreding van het nieuwe WBP in januari 2028 kunnen toewerken.
Daarin worden twee andere belangrijke data genoemd: de waterschapsverkiezingen in maart 2027 en het aanleveren van de maatregelen voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) in juni 2027, vlak voor het einde van het huidige WBP. "Maar ook na 2027 draait de wereld door en zal de waterkwaliteit verder moeten verbeteren", aldus Baltus.
