Ook het vervolgonderzoek naar de zeer zorgwekkende stof dinoterb in het gebied van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) heeft geen bron opgeleverd. Het bestrijdingsmiddel zelf is in het oppervlaktewater niet aangetroffen. Het waterschap stopt daarom met de metingen.
De resultaten van eerdere metingen, waarover de milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB) in maart vorig jaar de noodklok luidde, waren volgens de onderzoekers van Deltares vals positief. Dat wil zeggen dat de meting aangeeft dat er dinoterb aanwezig is, terwijl dit in werkelijkheid niet het geval hoeft te zijn.
Dat ligt volgens Deltares niet aan de werkwijze van waterschapslaboratorium Waterproef; die voldeed aan de geldende normen en accreditatie-eisen voor laboratoria.
Maar met de huidige meetmethode is dinoterb niet altijd betrouwbaar te meten, waardoor er incidenteel een vals positief resultaat is. Dat wordt \'naar alle waarschijnlijkheid\' veroorzaakt door de gebruikte materialen, zoals glaswerk, tijdens de bemonstering of de analyse, aldus het onderzoek.
Steekproeven
"Dat komt vaker voor bij metingen, maar dan is de bron wel te achterhalen", verklaart woordvoerder Jorrit Voet van HHNK. "Bij dinoterb lukt dat niet, dat is uniek. Die stof gedraagt zich anders dan andere stoffen."
Het bronnenonderzoek dat Deltares in 2024 in opdracht van HHNK uitvoerde, liet al zien dat er geen eenduidige bron of oorzaak was voor de verhoogde concentraties. Die waren in 2022 op verschillende plekken in Noord-Holland gemeten, zo had MOB ontdekt.
Dinoterb is al sinds 1998 verboden en valt buiten de waterkwaliteitsdoelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Er zijn geen aanwijzingen dat de onkruidverdelger nog gebruikt wordt.
Data verwijderd
De onderzoekers adviseerden toen wel om nog vervolgonderzoek te (laten) doen, ook om eventueel ‘historisch’ dinoterb op het spoor te komen. Daarom heeft HHNK zelf steekproeven bij rioolwaterzuiveringen gedaan en monsters genomen rond baggerwerkzaamheden.
"De uitkomsten hiervan, er is tot nu toe geen dinoterb gevonden door nalevering vanuit de waterbodem of in het afvalwater, dragen bij aan het besluit om te stoppen met het meten van dinoterb", verklaart het waterschap.
Ook alle vanaf 2020 gepubliceerde dinoterb-meetdata zullen verwijderd worden. "Wat ons betreft is het onderzoek naar dinoterb hiermee afgerond", aldus de woordvoerder. "Dat is ook een kwestie van doelmatigheid. Dinoterb is een van de meest uitvoerig onderzochte stoffen. We willen onze menskracht nu inzetten om de KRW-doelen te halen."
Fenchloorfos
Waar het waterschap nog niet klaar mee is, is de minstens zo gifige fenchloorfos. Ook hierover trok MOB in maart 2024 aan de bel en deze stof is daarom meegenomen in het verdiepende onderzoek van Deltares. Deze overschrijdingen blijken wel te kloppen; er is hier dus geen sprake van vals positieve metingen.
"We hebben de meetresultaten gedeeld met de NVWA en gaan navraag doen naar de opvolging van dit signaal", zegt Voet. "Fenchloorfos is in de Europese Unie overigens nooit toegelaten als gewasbeschermingsmiddel, het werd gebruikt tegen vliegen in de veehouderij. De huidige bron hebben we nog niet kunnen achterhalen."
