In de vijvers van Winkelsteeg, een deel van Nijmegen dat wordt getransformeerd tot een woon-werkgebied, is de startup BioValves begonnen met de test om vijverwater te zuiveren met een mosselfilter. De zoetwatermosselen halen voedingsstoffen zoals fosfaat en stikstof uit het water. Het moet leiden tot verbeterde waterkwaliteit.
BioValves werkt in het Winkelsteeg-project samen met de gemeente Nijmegen en Waterschap Rivierenland. Reden voor het waterschap om mee te doen is om kennis te ontwikkelen, zegt projectleider stedelijk waterbeheer Karin Oosters-de Boer in een video. Ze stelt dat in stedelijk water veel meer voedingstoffen terecht komen dan er via natuurlijke processen weer uit gaan. Dat leidt tot waterkwaliteitsproblemen, zoals de groei van blauwalg.
Oosters: “We zijn op zoek naar nieuwe technieken, liefst biologisch, waarmee we de overmaat aan voedingsstoffen uit het water filteren en daarmee de waterkwaliteit weer in balans brengen. De stadsvijvers in Winkelsteeg zijn een heel geschikte plek om dit innovatieproject uit te voeren. Dat heeft er mee te maken dat dit een relatief eenvoudig watersysteem is, waar we ook al een heel aantal jaren gegevens over hebben verzameld.”
Met het mosselfilter moeten de hoge fosfaatconcentraties in de stadsvijvers worden verminderd, zodat er zich geen problemen meer voordoen met blauwalgen. De komende maanden wordt het effect van het filter nauwkeurig gemonitord. De resultaten van dit onderzoek bepalen of deze techniek ook bij ander water kan worden gebruikt om de waterkwaliteit duurzaam te verbeteren, schrijft het waterschap.
Zoetwaterstofzuiger
Het natuurlijke zuiveringconcept is ontwikkeld door aquatisch ecoloog Vincent Duijvesteijn. Tijdens zijn masteronderzoek aan de Wageningen University zag en onderzocht hij de zuiveringscapaciteiten van de zoetwatermossel. Hij besloot om met ‘de zoetwaterstofzuiger’ een nieuw zuiveringsconcept te onwikkelen onder de vlag van BioValves. Na een reeks van validatietesten in de onderzoeksfaciliteiten van Deltares, volgt nu de praktijkproef in de vijvers van Winkelsteeg.
Het systeem bestaat uit een unit waarin zoetwatermosselen worden geplaatst. Water wordt via een pomp door het filterunit geleid, waarin mosselen zich voeden met overtollige voedingsstoffen in het water. Voor deze natuurlijke zuivering zijn geen chemicaliën nodig. Het filter is compact, mobiel en eenvoudig aan te passen aan verschillende typen wateren, zoals vijvers, sloten en kanalen, stelt Duijvesteijn. De opstelling maakt gebruik van zonne-energie.
Volgens de aquatisch ecoloog is het systeem makkelijk op te schalen; bij grote wateroppervlaktes zet je meerdere filters achter elkaar.
Voor een goede werking is het belangrijk dat het water voldoende zuurstof bevat. Het systeem vereist voorts periodieke controle om de gezondheid van de mosselen te waarborgen en goed te laten presteren in hun rol als zuiveraars. Maar de condities in het filter zijn goed te controleren, zegt Duijvesteijn in een video-uitzending van Climate Cafe.
