Het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) waarschuwt voor een snel oplopend aantal woningen met funderingsproblematiek door de aanhoudende droogte. De stichting heeft dit jaar al dubbel zoveel meldingen van funderingsschade ontvangen als vorig jaar.
“Door de droogte, afgewisseld met hevige regenbuien, zien we dat de bodem gaat ‘bewegen’. Dat krimp- en zwelgedrag kennen we eigenlijk pas sinds 8 à 10 jaar; het is vrij nieuw”, zei Dick de Jong, directeur van het KCAF, dit weekend in het radioprogramma Stand van Nederland.
Het KCAF is in 2012 opgericht naar aanleiding van een motie in de Tweede Kamer, en fungeert als nationaal funderingsloket waar woningeigenaren funderingsschade kunnen melden. De stichting geeft advies, en houdt zich bezig met het verzamelen en ontwikkelen van kennis over het voorkomen, onderzoeken en herstellen van funderingsproblemen.
Waar het KCAF voorheen vooral meldingen uit West-Nederland ontving, meldden zich sinds 2018 woning- en vastgoedeigenaren uit vrijwel alle provincies. Het merendeel komt uit gebieden met klei en veen in de ondergrond, aldus De Jong, “zoals het Groene Hart, het rivierengebied, Zeeland, Friese veenweidegebieden, en eigenlijk elk stukje Nederland dat ooit in de buurt van een rivier of iets soortgelijks heeft gelegen”.
Volgens Peter Boelhouwer, hoogleraar housing systems aan de TU Delft en bestuurslid bij het KCAF, gisteravond te gast bij NPO Radio 1, is één van de oorzaken het “decennialang laaghouden van het waterpeil om de boeren te gerieven”, en speelt in “bijvoorbeeld de Lingewaard ook mee dat het waterpeil verlaagd is om ruimte voor de rivier te creëren”. De toenemende perioden van langdurige droogte door klimaatverandering komen daarbovenop.
Momenteel worden slechts zo\'n 1.000 woningen per jaar hersteld, aldus Boelhouwer. Ongeveer 120.000 woningeigenaren kampen echter met acute funderingsproblemen, en nog eens 370.000 panden zijn hier potentieel kwetsbaar voor. “De komende 10 jaar zullen we écht moeten versnellen en financiering regelen, anders hebben we enorme problemen in de toekomst”, waarschuwt de hoogleraar.
Eerder (2024) adviseerde de Raad voor de Leefomgeving om een derde van de kosten voor funderingsherstel beschikbaar te stellen vanuit de overheid. In het Financieel Dagblad pleit Mark Born, coördinator van het funderingsloket van het KCAF, voor een kostenverdeling waarbij een derde voor rekening van de eigenaar is, een derde voor het Rijk en een derde voor de waterschappen, want “over grondwaterstanden heb je [als woningeigenaar, red.] niets te zeggen”.
Gebaseerd op eerdere droge zomers zoals die van 2018, verwacht het KCAF overigens dat hun telefoon in september en oktober pas echt roodgloeiend zal komen te staan, aldus Born bij BNR Nieuwsradio. Deels omdat woningeigenaren de schade mogelijk pas na de vakantieperiode zullen bemerken of melden, en deels omdat het “weken kan duren voordat een kleibodem helemaal uitgedroogd is.”
“Nederland is altijd ingericht geweest op het afvoeren van water”, besloot Born. “Die inrichting moet echt anders.”
