“Klimaatverandering vindt plaats en heeft negatieve gevolgen voor de menselijke gezondheid. Er is niet één oplossing voor, maar is een verantwoordelijkheid van vele actoren, verspreid over vele sectoren: van watermanagement tot ruimtelijke ordening”, zegt Aleksandra Kazmierczak van het Europees Milieuagentschap in een vraaggeprek met H2O.
door Kees Jan van Kesteren
Kazmierczak was een van de keynote speakers tijdens Watermicro 2025, een internationaal congres over gezondheid en water. Ze is expert rond klimaatverandering en menselijke gezondheid bij het Europees Mileuagentschap (EEA). “Het EEA is een onafhankelijk agentschap en maakt geen deel uit van de Europese Commissie. Onze doelstelling is de Commissie en de lidstaten voorzien van relevante informatie over de staat van het milieu.”
Aleksandra KazmierczaDaarnaast coördineert Kazmierczak de European Climate and Health Observatory – een samenwerkingsverband tussen de Europese Commissie, de EEA en partnerorganisaties met als doelstelling de impact van klimaatverandering op de gezondheid van mensen beter te begrijpen en waar mogelijk te voorkomen. “Deze is belangrijk om de aanwezige kennishiaten over de gevolgen van klimaatverandering op te lossen.”
Klimaat en gezondheid
Klimaatverandering heeft op meerdere manieren invloed op de menselijke gezondheid. “Dat zien we bijvoorbeeld aan de luchtvervuiling. Kijken we specifiek naar waterkwaliteit, dan zien we dat veel bacteriën en parasieten het beter doen in een warmere omgeving.”
Temperatuurstijgingen hebben ook nog andere gevolgen voor de waterkwaliteit en de gezondheid. “Denk aan bosbranden met alle gevolgen van dien. En natuurlijk, als door hitte meer water verdampt, houd je minder water over en stijgen dus ook de concentraties van de vervuiling.”
Overstromingen zijn eveneens een gevaar. Niet alleen omdat er jaarlijks mensen verdrinken en ze voor economische schade zorgen, maar op de iets langere termijn ook voor de kwaliteit van het water. “Als het rioolsysteem het niet meer aankan, stroomt het afvalwater rechtstreeks naar de rivieren en de zee en dat zorgt voor een daling van de waterkwaliteit.”
Volgens Kazmierczak blijkt uit de Europese klimaatrisicobeoordeling (EUCRA), die de Europese Commissie in opdracht van het EEA heeft laten uitvoeren, dat Europa op een gemiddeld niveau voorbereid is op de gevolgen van klimaatverandering voor de gezondheid.
“Alle lidstaten hebben een nationale adaptatiestrategie”, vertelt ze. “De meeste voorstellen daarin gaan uit van een implementatie op regionaal niveau. Dat is op zich logisch, want de gevolgen van klimaatverandering worden ook lokaal gevoeld. Maar gezondheid is juist vaak een nationale of bovenregionale verantwoordelijkheid.”
Samenwerken
Kazmierczak wijst er in dit verband op dat het belangrijk is dat veel verschillende sectoren samenwerken. “Het is een heel erg breed onderwerp. Kijk naar het stikstofdebat in Nederland. Het gaat dan ook over ruimtelijke ordening: hoe richt je je land in en welk gebied is geschikt voor welke functies? Welke vormen van watermanagement zijn geschikt?”
Vanuit haar rol bij de EEA kent Kazmierczak de adaptatieplannen van de Europese landen. “Maar we hebben minder zicht op de uitvoering ervan. Als ik in mijn keynote speech iets heb willen meegeven dan is het dat we ons op alle niveaus er echt van bewust moeten zijn dat klimaatverandering plaatsvindt en nu al gevolgen heeft voor onze gezondheid. En als we niets ondernemen, wordt dat er in de toekomst niet beter op. Dit vraagt actie van alle betrokken actoren.”
De verantwoordelijkheden van de EEA zijn breder dan alleen de gevolgen van klimaatverandering op waterkwaliteit en beschikbaarheid, maar de organisatie heeft recent wel enkele specifiek op water gerichte rapporten uitgebracht:
- EEA 2025 briefing \'Water savings for a water-resilient Europe’
- EEA 2024 report \'Responding to climate change impacts on human health in Europe: focus on floods, droughts and water quality’
- EEA 2024 briefing \'PFAS pollution in European waters’
- EEA 2024 report \'Europe\'s state of water 2024: the need for improved water resilience’
- EEA 2024 report \'European Climate Risk Assessment’
