Onderzoek van Follow The Money wijst erop dat de pesticide- en fluorgasproducerende industrie zijn stempel heeft gedrukt op Europese regulering van trifluorazijnzuur (TFA), een stof die tot de familie van per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) behoort. Volgens het onderzoek heeft de Europese Commissie tijdens de revisie van de Drinkwaterrichtlijn in 2020 wetenschappelijke definities terzijde geschoven en gehoor gegeven aan de roep van de industrie om TFA niet als PFAS te beschouwen.
Volgens het onderzoek voeren lobbygroepen als CropLife Europe, waarin pesticidefabrikanten als Bayer, BASF en Syngenta zijn vertegenwoordigd, en de TFA Task Force, een groep bedrijven waar diezelfde pesticideproducenten maar ook Chemours en Honeywell deel van uitmaken, een actieve lobby tegen regulering van de stof. Follow The Money, een onafhankelijk platform voor onderzoeksjournalistiek, analyseerde honderden wetenschappelijke, beleidsmatige en juridische documenten, waaronder ook ‘exclusief verkregen documenten’ over het totstandkomingsproces rond de Europese Drinkwaterrichtlijn.
TFA is een afbraakproduct van PFAS die voorkomen in onder andere pesticiden en koelmiddelen, en behoort zelf ook tot de stoffamilie van PFAS conform de definitie van de OESO. De stof is slecht afbreekbaar, reprotoxisch, en wetenschappers waarschuwen voor mogelijk onomkeerbare effecten van TFA in het milieu. Recent onderzoek van onder andere Pesticide Action Network Europe toonde aan dat de stof zich in zorgelijke concentraties in grond- en oppervlaktewater bevindt.
TFA uit PFAS-definitie verdwenen
In 2018 publiceerde de Europese Commissie een voorstel voor revisie van de toen 20 jaar oude Drinkwaterrichtlijn. De herziene richtlijn trad in 2020 in werking en bevat een nieuwe drinkwaterparameter: ‘PFAS Totaal’. Voor het meten van PFAS Totaal werden ‘technische richtlijnen’ opgenomen die de Commissie in een later stadium zou moeten ontwikkelen.
Uit het onderzoek van Follow The Money blijkt dat industriële lobbypartijen bij onderhandelingen over deze technische richtlijnen aan tafel zaten als ‘waarnemers’, en dat het niet bij waarnemen is gebleven. Zo lobbyde Cefic, belangenbehartiger van de Europese chemische industrie, tegen twee benaderingen van ‘PFAS Totaal’ die in het ontwerp ten behoeve van bescherming van de volksgezondheid werden beschreven. Deze beschrijvingen verdwenen uit de definitieve technische richtlijnen, die bovendien een rekenmethode bevatten om TFA van ‘PFAS Totaal’ af te trekken.
Ook was TFA in een concept van de technische richtlijnen, gepresenteerd in januari 2024, nog opgenomen in de definitie van PFAS Totaal. In het daaropvolgende ontwerp was TFA uit deze definitie verwijderd. Volgens de definitieve richtlijnen zou TFA ten tijde van de herziening van de Drinkwaterrichtlijn in 2020 niet als PFAS zijn beschouwd. Uit het onderzoek van Follow The Money blijkt dat deze bewering niet klopt en dat TFA al sinds 2011 onder de PFAS-definitie viel die de Europese Commissie aanhield.
‘Technische input’
Volgens Nina Holland, onderzoeker bij Corporate Europe Observatory, een Brusselse NGO die lobbyactiviteiten monitort, zijn technische richtlijnen een geliefd doelwit van lobbyisten die namens de chemische industrie opereren. “Dat Cefic haar inbreng ‘technische input’ noemt, klinkt neutraal en objectief”, zegt ze. “Maar zulke input maakt zeker deel uit van de lobbystrategie en mag niet ter kennisgeving worden aangenomen.” Holland stelt dat er het afgelopen jaar ‘een radicale verschuiving is geweest in de politieke agenda van de EU, ten gunste van de wens van de industrie om te dereguleren’.
Nederlandse drinkwaterbranche
Wat betreft de Nederlandse kijk op de zaak is het RIVM duidelijk over de aard van TFA: TFA is een PFAS, en een Zeer Zorgwekkende Stof (ZZS) bovendien. Ook Vewin, de branchevereniging van drinkwaterbedrijven, maakt zich zorgen over TFA en zou liever gisteren dan vandaag zien dat PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen niet meer worden toegelaten, aldus een woordvoerder van Vewin.
De eerste stappen op dit gebied lijken te worden gezet. Als eerste EU-lidstaat heeft Duitsland het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) verzocht TFA te classificeren als stof die schadelijk is voor de voortplanting. “Dat gaat effect hebben op de toelating van bestrijdingsmiddelen”, denkt Vewin.
Herbeoordeling bestrijdingsmiddelen
In de Europese Unie zijn op dit moment 30 werkzame stoffen in gewasbeschermingsmiddelen en 5 werkzame stoffen in biociden toegelaten die tot vorming van TFA als afbraakproduct kunnen leiden. Het College voor toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) heeft de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat gevraagd bij de Europese Commissie aan te dringen op snelle herbeoordeling van alle gewasbeschermingsmiddelen en biociden waaruit TFA kan ontstaan.
Maandag maakte ook het Deense ministerie van Milieu bekend de goedkeuring van 23 bestrijdingsmiddelen in te trekken vanwege het feit dat ze TFA bevatten of tot vorming van TFA kunnen leiden.
Vewin pleit voor een totaalverbod op de gehele PFAS-stoffamilie. In april van dit jaar stuurden Vewin en de Unie van Waterschappen daarom een gezamenlijke brief aan Eurocommissaris Jessika Roswall om op te roepen tot een ‘snel, alomvattend en universeel Europees verbod op PFAS’.
Ook pleit Vewin voor een separate restrictie op PFAS in bestrijdingsmiddelen. “Het huidige REACH-restrictievoorstel voor een Europees ‘totaalverbod’ op PFAS geldt namelijk niet voor bestrijdingsmiddelen”, aldus Vewin. “Bestrijdingsmiddelen vallen buiten de scope van REACH en kennen een eigen Europees toelatingskader. Daarin zouden PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen ook moeten worden uitgefaseerd.”
