De bruinvis staat centraal in een nieuw onderzoek naar de impact van geluidsoverlast op het onderwaterleven in de Waddenzee. Door de impact van geluiden beter inzichtelijk te maken, hopen de onderzoekers te komen tot aanbevelingen om de Waddenzee beter te beschermen.
“De Waddenzee, het grootste getijdegebied van de wereld, is een beschermd natuurgebied”, vertelt Annebelle Kok, bioloog bij de Universiteit Leiden en een van de trekkers van het nieuwe project Waddenzeegeluiden, waarbij ook De Rijksuniversiteit Groningen betrokken is. “Maar het is ook een gebied waarvan druk gebruikt wordt gemaakt. Er zijn veel menselijke activiteiten, van baggerwerkzaamheden tot scheepvaart en luchtvaart.”
Annebelle KokDit terwijl veel zeeleven gevoelig is voor geluid. Kok: “Het is onder water niet stil. Dat weten mensen misschien niet, maar vissen maken ook veel geluid. Ze zingen bijvoorbeeld om een partner te lokken. Maar van dit soort dierengeluiden heeft het onderwaterleven geen last. Wel van menselijke activiteiten.”
Van de bruinvis is uit eerder onderzoek al bekend dat het dier veel hinder van geluid ondervindt. “We weten dat bruinvissen reageren op geluidsverstoringen. Ze vertrekken dan en zoeken andere plekken op. Dat maakt ze de ideale ‘kanarie in de kolenmijn’.” Bovendien maken bruinvissen zelf bijna constant geluid, omdat ze zich zo oriënteren. “Dat maakt de bruinvis het ideale dier om in dit project te volgen. Zo kunnen we enerzijds het geluidslandschap in de Waddenzee inzichtelijk maken en anderzijds leren hoe de bruinvis de Waddenzee gebruikt.”
Op twaalf plekken in de Waddenzee zullen gedurende drie jaar onderwatermicrofoons worden geplaatst. “Die zijn voorzien van een batterij die om de zoveel maanden vervangen moet worden. Deze monitoringsmethode zorgt dus niet voor verstoring. Na drie jaar weten we dan hopelijk meer over de risicogebieden in de Waddenzee en dat kan weer leiden tot aanbevelingen voor een betere bescherming.”
Naast een onderzoeksdeel omvat project Waddenzeegeluiden ook een ‘outreach’-gedeelte. “Onder leiding van de Waddenvereniging wordt een citizen science project gestart, waarbij mensen het door kunnen geven als ze bruinvissen spotten. Dat kan ons ook helpen bij het plaatsen van de microfoons. Daarnaast komen er luistertochten voor het publiek. Zo hopen we meer aandacht te krijgen voor de problematiek van geluidsoverlast onder water.”
“We gaan de Waddenzee niet helemaal stil krijgen en dat is ook helemaal niet de bedoeling”, zegt Kok. “Maar we willen er wel aan bijdragen dat de beschermde Waddenzee ook over twintig of vijfentwintig jaar nog een bloeiend natuurgebied is.”
