Nieuwe meettechnieken alleen zijn niet voldoende om het Nederlandse waterkwaliteitsbeheer te verbeteren. Waterbeheerders moeten meetgegevens ook sneller kunnen vertalen naar concrete maatregelen. Dat is de kern van de nieuwe routekaart ‘Actiegericht meten voor waterkwaliteitsbeheersing’, die TKI Watertechnologie heeft aangeboden aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
De routekaart werd vorige week gepresenteerd in het VPdelta fieldlab in Diergaarde Blijdorp in Rotterdam. Het document is in opdracht van TKI Watertechnologie opgesteld en beschrijft welke rol meettechnologie en informatievoorziening kunnen spelen bij slimmer en doelmatiger waterkwaliteitsbeheer.
De timing is volgens de opstellers belangrijk omdat de deadline van de KRW nadert. Volgens de routekaart groeit de zorg dat die doelen niet tijdig worden gehaald. Dat kan gevolgen hebben voor onder meer natuur, volksgezondheid, economische ontwikkeling en vergunningverlening.
De routekaart waarschuwt, net als het Rapport Wennink, dat zonder aanvullende maatregelen een situatie kan ontstaan die qua impact vergelijkbaar is met de stikstofcrisis.
Van meten naar handelen
Centraal staat het concept ‘actiegericht meten’. Daarbij gaat het niet alleen om meer of nauwkeuriger meten, maar vooral om het sneller verzamelen, verwerken en vertalen van gegevens naar handelingsperspectief. Het uitgangspunt: weten wat je moet en meten wat je doet.
Daarvoor kunnen onder meer innovatieve sensoren, remote sensing, kunstmatige intelligentie en digitale tweelingen worden ingezet. Ook een goede infrastructuur voor data- en informatievoorziening is volgens de routekaart noodzakelijk. Daarmee kunnen afwijkingen sneller worden gesignaleerd en bronnen van vervuiling beter worden geïdentificeerd. Vervolgens kunnen maatregelen gerichter worden gekozen en de effecten daarvan worden gevolgd.
Volgens Anne Hummelen, directeur van TKI Watertechnologie, ligt juist in die vertaalslag een belangrijke opgave. “Innovatie in waterkwaliteitsmetingen is volop in beweging, ook in de innovatieprojecten van TKI Watertechnologie. De routekaart laat zien dat de grootste opgave niet meer alleen de meettechnologie is, maar het vertalen van data naar inzichten en acties die bijdragen aan een betere waterkwaliteit."
Ook het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat ziet behoefte aan nieuwe meetmethoden. “IenW zoekt betaalbare, innovatieve meettechnieken om de kwaliteit van Nederlandse wateren en waterketen betrouwbaar, fijnmazig en continue te kunnen meten. Dat is belangrijk met het oog op het halen van de KRW-doelen. We moeten daar gezamenlijk de schouders onder zetten, daarom is het mooi dat deze routekaart betrokkenen in de waterwereld en de overheid dichterbij elkaar brengt”, aldus Martin van Gelderen, afdelingshoofd Stoffen en Waterketen bij het ministerie.
Meer samenhang nodig
De benodigde innovaties komen volgens de routekaart nog onvoldoende snel en in samenhang tot stand. Daarom wordt gepleit voor een meerjarige, gecoördineerde aanpak waarin overheid, kennisinstellingen, waterbeheerders en bedrijfsleven samenwerken.
Daarbij worden verschillende onderdelen genoemd: nieuwe meettechnologie, een nationale data-infrastructuur, expertsystemen die besluitvorming ondersteunen en praktijkgerichte fieldlabs. Om deze ontwikkelingen verder te brengen zijn volgens de routekaart regie, samenwerking en langjarige investeringen nodig.
Fieldlabs kunnen daarbij dienen als plek waar technologie onder praktijkomstandigheden wordt getest. In Diergaarde Blijdorp gebeurt dat al. Jos Verdoold, heemraad van Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard en stuurgroeplid van VPdelta: “In fieldlab Diergaarde Blijdorp komt al veel innovatiekracht samen. Het is waardevol om binnen ons eigen beheergebied zo’n plek te hebben waar onderzoek plaatsvindt en waar, samen met innovatieve bedrijven en collega’s van het waterschap wordt geëxperimenteerd met nieuwe manieren van monitoring”.
Ook voor wetenschappelijk onderzoek bieden zulke proeftuinen mogelijkheden, zegt Doris van Halem, hoogleraar drinkwaterkwaliteit aan de TU Delft. “Mijn wetenschapshart gaat sneller kloppen van zo’n proeftuin om betere inzichten te verkrijgen. En mijn ingenieurshart wordt erg blij om op basis van die inzichten met concrete oplossingen aan de slag te gaan”.
Fieldlab krijgt vervolg
Het fieldlab in Diergaarde Blijdorp krijgt de komende jaren een vervolg. Hoogheemraad Stijn van Boxmeer van het Hoogheemraadschap van Delfland maakte tijdens de bijeenkomst bekend dat Delfland en de TU Delft de komende twee jaar verder invulling zullen geven aan Diergaarde Blijdorp als fieldlab.
TKI Watertechnologie ziet de routekaart als startpunt voor intensievere samenwerking rond actiegericht meten. De inzet is uiteindelijk om niet alleen steeds beter te weten hoe het met de waterkwaliteit is gesteld, maar meetgegevens ook sneller te gebruiken om daadwerkelijk bij te sturen.
