Waterschappen en waterbedrijven wijzen al langer op de schadelijke gevolgen van medicijnresten op de waterkwaliteit. Uit nieuw onderzoek van de Universiteit Utrecht blijkt nu dat patiënten nog nauwelijks weet hebben van deze negatieve effecten, maar toch in meerderheid het liefst kiezen voor een duurzaam alternatief met minder negatieve gevolgen voor het milieu.
Voor het onderzoek werden ruim vierduizend patiënten bevraagd, die chronisch medicijnen gebruiken. Ze kregen steeds de keuze tussen twee medicijnen, die verschilden in mate van duurzaamheid, gebruiksgemak en kosten. “Ongeveer 56 procent van de patiënten gaf aan het liefst een duurzamer medicijn te kiezen”, ook wanneer dat wat duurder was en minder gemakkelijk in gebruik, legt Milad Sadreghaemy (apotheker-onderzoeker aan de Universiteit Utrecht uit.
Milad SadreghaemyVoor 20 procent van de patiënten waren de kosten doorslaggevend, 16 procent had geen duidelijke voorkeur en 8 procent had eerder een afkeer van een duurzame medicijn. “Met wat we weten over de patiënten, zien we dat duurzame keuzes niet altijd makkelijk te voorspellen zijn. Zo lijkt het erop dat patiënten die in het dagelijkse leven duurzame keuzes maken, dat niet per se ook doen op het gebied van medicijngebruik.”
Sadreghaemy en zijn collega-onderzoekers vroegen de patiënten ook in hoeverre zij op de hoogte waren van de gevolgen van medicijnresten in het milieu. “De kennisstand hierover is echt heel laag. Dat desondanks een meerderheid van de patiënten een duurzame medicijnkeuze zou maken, laat volgens mij zien dat we met een goede bewustwordingscampagne heel veel kunnen bereiken.”
Volgens de Utrechtse onderzoeker is het bij zo’n campagne belangrijk om aan te sluiten op de motivatie en overtuigingen van mensen. “Voor wie kosten zwaar wegen, is het zinvol te benadrukken dat aan medicijnverspilling en de langetermijneffecten daarvan aanzienlijke maatschappelijke kosten verbonden zijn. En wie duurzaamheid hoog in het vaandel heeft, is gevoeliger voor argumenten over milieuschade.”
Een campagne over duurzaam medicijngebruik heeft wat Sadreghaemy betreft twee pijlers. Hij wil dat veel meer mensen weten dat er duurzame alternatieven bestaan en ze er vervolgens op wijzen dat het niet de bedoeling is om ongebruikte medicijnen in de vuilnisbak te gooien of door het toilet te spoelen. “In de supermarkt zie ik overal staan dat je batterijen niet gewoon weg moet gooien. Zoiets hebben we op medicijngebied ook nodig.”
Dit past volgens Sadreghaemy in een toekomstvisie die draait om een circulaire en betaalbare gezondheidzorg. “Daarbij hoort dat we de heruitgave mogelijk maken (mits veiligheid en effectiviteit zijn gegarandeerd) van ongebruikte medicijnen. Daarnaast denk ik aan het recyclen van medicijnverpakkingen en ook aan het terugwinnen van werkzame stoffen uit medicijnresten om deze opnieuw in te zetten voor de productie van medicijnen. Dit zijn onder andere de processen die we kunnen ontwikkelen als we de medicijnproductie naar Nederland of regionaal binnen Europa willen terughalen, zodat we medicijnen hier duurzaam en kostenefficiënt kunnen produceren. De zorg kan duurzamer en tegelijkertijd goedkoper en dat is volgens mij ook hoog nodig.”
