Een brede coalitie van Nederlandse en Vlaamse organisaties - waaronder Natuurmonumenten en LTO - trekt aan de bel over de steeds verder verslechterende waterkwaliteit van de Dommel. Het beekdal, dat van oudsher een belangrijke ecologische en landschappelijke rol vervult, kampt volgens de organisaties met ernstige verontreiniging. De gevolgen zijn volgens hen groot: van schade aan natuur en landbouw tot risico’s voor voedselveiligheid, recreatie en diergezondheid.
De betrokken partijen - variërend van natuur- en milieuorganisaties tot landbouwvertegenwoordigers, bewonersgroepen en recreatieve partijen - doen een dringende oproep aan de overheden in Nederland en Vlaanderen om samen structureel in te grijpen. Zij pleiten voor een grensoverschrijdende aanpak die de bronnen van vervuiling systematisch in kaart brengt en daadwerkelijk aanpakt.
De Dommel wordt volgens de coalitie zwaar belast door een combinatie van factoren. Industriële lozingen, meststoffen uit de landbouw en overstorten van rioolwater bij hevige regen zorgen voor een voortdurende instroom van schadelijke stoffen. Wanneer de beek buiten haar oevers treedt, blijft vervuild slib achter op natuur- en landbouwgronden. Daarin worden zware metalen, bacteriën en andere schadelijke stoffen aangetroffen die gevolgen hebben voor de bodemkwaliteit en de gezondheid van mens en dier.
Lopende herstelprojecten
Hoewel in het stroomgebied al diverse herstelprojecten lopen - zoals hermeandering, herstel van oevers en maatregelen om exoten te bestrijden - blijft de kern van het probleem bestaan: de slechte waterkwaliteit. Volgens de organisaties staat hierdoor het behalen van de doelen uit de KRW ernstig onder druk.
Concrete acties om de doelen daadwerkelijk te halen, ontbreken grotendeels, aldus de organisaties. Natuurmonumenten maakt zich zorgen en wijst op de unieke potentie van het beekdal. “De Dommel heeft in haar potentie alles om tot de allermooiste en rijkste laaglandbeken van de Benelux te behoren. Maar nu brengen hoge gehalten aan zware metalen en riooloverstorten het waterleven ernstig in gevaar.”
Ook de agrarische sector maakt zich ongerust. “Wij zijn afhankelijk van schoon water voor onze gewassen, dieren en vruchtbare bodems. Het kan niet zo zijn dat onze inspanningen teniet worden gedaan door chemische lozingen stroomopwaarts”, stelt de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) benadrukt. “
Natuurpunt, actief in Vlaanderen, pleit voor het uitbreiden van de bestaande samenwerking. “Laat ons nu versneld werken aan de uitvoering van het bestaande Riviercontract van de Dommel en meteen ook starten met een nog ambitieuzer Riviercontract 2.0, over de landsgrenzen heen.”
Volgens de betrokken organisaties tast het vervuilde slib vegetatie aan, verstoort de kwelstromen en verergert verdroging langs de beekoevers. Voor de landbouw betekent het vervuilde slib risico’s voor bodemvruchtbaarheid, voedselveiligheid en diergezondheid. Hierdoor dreigt een neerwaartse spiraal: inspanningen van boeren om duurzamer te werken, herstelprojecten van natuurorganisaties en investeringen in recreatie en toerisme verliezen hun effect zolang de waterkwaliteit niet structureel verbetert.
Grensoverschrijdende aanpak
De boodschap van de coalitie: alleen een gecoördineerde, grensoverschrijdende aanpak kan de Dommel herstellen tot een gezonde levensader. Daarbij moet de nadruk liggen op bronaanpak: lozingsvergunningen kritisch herzien, verontreinigingen bij de oorsprong stoppen en vervuilde gronden saneren. Of zoals de organisaties het gezamenlijk samenvatten. “De Dommel verdient een schone toekomst. Het is tijd voor daadkrachtig ingrijpen.”
De gezamenlijke oproep wordt ondersteund door: Natuurmonumenten, ZLTO, Natuurpunt, Groen en Heem Waalre/Valkenswaard, Brabants Landschap, Landgoed De Loonderhoeve, IVN Natuureducatie Valkenswaard-Waalre, IVN Natuureducatie Veldhoven-Eindhoven-Vessem, Genneperhoeve Eindhoven, Milieudefensie Eindhoven, KNNV Eindhoven, ARK Rewilding Nederland, Café Camping De Volmolen, Activiteitenboerderij ’t Geveltje, Brabantse Milieufederatie, Energiecentrum de Volmolen, Youth for Drinkable Rivers en de Limburgse Milieukoepel.
LEES OOK
H2O Actueel: Provincie en waterschap verzetten zich tegen nieuwe vergunning voor zinkbedrijf dat loost op de Dommel
