Rijkswaterstaat mag geen grindrug aanleggen in de Grensmaas om water langer vast te houden ten behoeve van de natuur in Vlaanderen. De vergunning voor de grindrug is ongedaan gemaakt door de Inspectie Leefomgeving en Transport, na bezwaren van Natuurmonumenten en ARK Rewilding Nederland.
Volgens de inspectie handelt Rijkswaterstaat met de grindrug in strijd met de eigen beleidsregels voor hoogwaterbescherming in de grote rivieren.
Rijkswaterstaat legde jaren geleden zeven drempels in de Grensmaas om te voorkomen dat de waterstanden niet te snel zakken. Dat was onderdeel van afspraken met de Vlaamse overheid om grondwaterstanden aan de Belgische kant van de Grensmaas op peil te houden. De Vlamingen zijn met name bang dat een lage stand van de Grensmaas tot verdroging leidt in Nationaal Park Hoge Kempen, ten westen van Maasmechelen.
Een van de aangelegde drempels bij Meers breekt regelmatig door bij hoog water. Daarom kwam Rijkswaterstaat met het plan om ter hoogte van Meers een stortstenen grindrug van ongeveer 3 meter hoogte aan te brengen, om de afvoer te temperen. Het aanleggen van een 40 meter lange stenen drempel noemt Rijkswaterstaat in Limburg ‘het reguleren van de natuurlijke dynamiek’.
Natuurmonumenten en ARK Rewilding Nederland spreken van een dam die min of meer dwars op de stroombaan van de rivier komt te liggen. Het stortstenen obstakel is volgens beide natuurorganisaties in strijd met de uitgangspunten voor de vrij stromende grindrivier waarin natuurlijke dynamiek leidend is.
“Deze dam verstoort prachtige natuurlijke processen, waardoor we mooie riviernatuur verliezen. We hebben afgesproken dat de natuur z’n gang mag gaan op de Grensmaas. Dit staat er haaks op”, zeiden Niels van den Hoogen en Bart Grote van Natuurmonumenten in Limburg in een toelichting op het bezwaar dat ze aantekenden tegen de verleende vergunning. Hun bezwaar is gegrond verklaard en de vergunning is ingetrokken.
Volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport leidt de grindrug tot minstens 1 centimeter waterstandsverhoging in de rivier. “Een opstuwende werking (waterstandsverhoging) van meer dan 1 centimeter op de as van de rivier is echter niet aanvaardbaar”, stelt de inspectie in een toelichting op het intrekken van de vergunning.
Afwijking van de eigen beleidsregels is alleen goed gemotiveerd mogelijk, benadrukt de inspectie. “Alleen het wijzen naar het behalen van de in het Verdrag met Vlaams Brabant afgesproken doel (om verdroging tegen te gaan, red.), is niet afdoende.”
Een woordvoerder van Natuurmonumenten laat in een reactie op de ingetrokken vergunning voor de grindrug weten, dat ze het als ‘een kans zien om opnieuw samen met Rijkswaterstaat naar alternatieve oplossingen te zoeken die beter zijn voor de natuur’. Het bezwaar tegen de komst van de de grindrug werd ook gesteund door Sportvisserij Nederland en Limburg.
