De drinkwaterbedrijven die water winnen uit het stroomgebied van de Rijn, roepen de Europese Commissie op om een milieukwaliteitsnorm in te stellen voor lithium in oppervlaktewater. Dat kondigt directeur Gerard Stroomberg aan bij de presentatie van het jaarverslag van RIWA-Rijn, de belangenorganisatie van de drinkwaterbedrijven die afhankelijk zijn van de Rijn.
Op steeds meer plekken in het stroomgebied van de Rijn wordt lithium gewonnen en verwerkt voor batterijen. De verwachting is dat er de komende 3 jaar zo’n 200.000 ton lithiumzouten per jaar wordt gewonnen, verwerkt en gerecycled langs de Rijn in Duitsland en Frankrijk.
Gerard StroombergBij de verwerking van lithium komt afvalwater vrij dat wordt geloosd in de Rijn en zijrivieren. Dat levert benedenstroom in Nederland risico’s op voor de waterkwaliteit en voor het drinkwater, stelt Stroomberg: “De concentraties van lithium zullen stijgen in ons oppervlaktewater en daarom is preventief van belang om de vergunningen voor industriële lozingen van lithium in het Rijnwater te begrenzen op basis van een Europese milieukwaliteitsnorm.”
Vergiftiging
Te hoge lithiumgehaltes in het menselijk lichaam kunnen leiden tot vergiftiging, waaronder aantasting van de nieren. Voor drinkwaterbedrijven is het lastig om lithium te verwijderen.
In juli heeft RIWA-Rijn een vergeefse poging gedaan om de instelling van lithiumnormen te onderzoeken via de Internationale Rijncommissie, waarin Duitsland, Nederland, Zwitserland en Frankrijk samenwerken aan verbetering van de waterkwaliteit van de Rijn.
Met name Duitsland stak daar een stokje voor. Daarom kiest RIWA-Rijn voor een brief aan Brussel, met het verzoek aan de Europese Commissie om tot Europese grenswaarden te komen voor lithium in oppervlaktewater. Daarmee wordt lithium ook onder de Kaderrichtlijn Water gebracht.
In ons land heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) op verzoek van Rijkswaterstaat een indicatieve milieurisicogrens bepaald voor de gevaren van lithium in rivierwater. Voor zoet oppervlaktewater acht het RIVM 11 microgram per liter veilig voor mens en dier.
Via de Rijn komt nu gemiddeld 13 microgram lithium per liter rivierwater ons land binnen. RIWA-Rijn voorziet alleen al een toename van concentraties lithium van minstens 8 microgram per liter in de Rijn door de komst van een fabriek voor de recycling van lithiumbatterijen in Dormagen, ten noorden van Keulen.
Verslechtering
Het jaarlijkse rapport van RIWA-Rijn geeft een overzicht van zorgwekkende stoffen die via de Rijn ons land binnenkomen. De metingen vinden plaats in Lobith, Nieuwegein, Nieuwersluis en Andijk, op plekken waar drinkwaterbedrijven Rijnwater innemen voor verwerking. Dit jaar zijn ook de innamepunten bij Ridderkerk (Nieuwe Maas) en Katerveer (IJssel) toegevoegd.
RIWA-Rijn stelt dat in 2024 een verslechtering is gemeten ten opzichte van 2023. In 2023 waren er 65 parameters die te hoog waren, afgelopen jaar zijn er 75 parameters die de norm overschreden, zegt Stroomberg.
“We zien meer stoffen die een verslechtering laten zien. Met name de vracht van stoffen uit stedelijk afvalwater, zoals medicijnresten, stijgt nog steeds. Dit is strijdig met het 30 procent reductiedoel van de Rijnministersconferentie uit 2020. Voor het verminderen van medicijnresten is het belangrijk dat vaart wordt gemaakt met het verbeteren van rioolwaterzuiveringsinstallaties door deze uit te breiden met een 4e reinigingsstap.”
Bij de presentatie van het vorige jaarverslag van RIWA-Rijn deden de drinkwaterbedrijven een oproep aan de Duitse regering in Berlijn om grenswaarden in te stellen voor lozingen van PFAS in het afvalwater van bedrijven langs de Rijn. De Duitse overheid hield de boot af. De Europese Commissie heeft daarop bij Duitsland aangedrongen om werk te maken van de invoering van grenswaarden voor PFAS in vergunningen voor afvalwaterlozingen.
