Het Sloterstrand in Amsterdam is afgekeurd als officiële zwemlocatie vanwege te veel E. coli. De gemeente heeft de zwemwaterkwaliteit zichtbaar verbeterd en bovendien meer inzicht verkregen in de gehaltes aan E. coli in het water en de bodem.
Download hier de pdf van dit artikel.
Geschreven door Paul Bakker, Michiel Klaassen (Tijhuis Ingenieurs), Mark Nijman (gemeente Amsterdam), Joost Stoffels (Waterschap Amstel, Gooi en Vecht)
Het Sloterstrand is een populaire zwemplek aan de noordwestoever van de Sloterplas in Amsterdam. Het Sloterstrand is een aantal jaren geleden afgekeurd als officiële zwemlocatie, vanwege te hoge gehaltes van de bacterie Escherichia coli (E. coli).
De gemeente Amsterdam heeft diverse onderzoeken uitgevoerd om de herkomst van de bacterie te bepalen. Uit de onderzoeken kwam naar voren dat de E. coli zijn oorsprong vinden op de locatie zelf. Gedurende het zwemseizoen wordt geleidelijk meer E. coli aangetroffen, tot waardes boven de 10.000 kolonievormende eenheden (kve) per 100 ml. Door omwoeling door mens, dier of weersomstandigheden komen de geaccumuleerde bacteriën vanuit de waterbodem in het zwemwater terecht. De onderzoeken staan beschreven in het voorgaande artikel ‘E. coli in het zwemwater bij het Sloterstrand: oorzaken en maatregelen’ [1].
Op basis van de onderzoeken heeft de gemeente twee maatregelen getroffen. In het voorjaar van 2025 is een mosselscherm voorlangs het Sloterstrand verwijderd. Het scherm creëerde een luwte en hinderde water- en sedimentuitwisseling met de plas.
De onderzoeken hebben vogels (in het bijzonder ganzen rond het Sloterstrand) niet als mogelijk bron van E. coli kunnen uitsluiten. Als tweede maatregel is daarom de vogelpoep dagelijks handmatig opgeruimd. Dit opruimen is beperkt tot de eerste twee meter strand vanaf de waterlijn. De opgeruimde vogelpoep komt niet in het zwemwater terecht en kan zo niet bijdragen aan de E. coli-problematiek op het strand.
Afbeelding 1. Sloterstrand met monsternamelocaties 01, 02, 03 en 05 en ligging reeds verwijderd mosselscherm. Het Sloterstrand is ca. 180 meter lang
Monitoring t/m december 2025
Van mei tot eind december 2025 is opnieuw het gehalte E. coli gemonitord bij het Sloterstrand. Hiervoor is het water op locaties 01 en 02 (zie afbeelding 1) twee tot drie keer per week bemonsterd. Van het water is steeds de bovenste 30 cm bemonsterd.
De watermonsters zijn net als in 2024 geanalyseerd met de Fluidion® ALERT Lab portable E. coli Analyzer. Aan de hand van fluorescentie kan het aantal kolonievormende eenheden (kve) per 100 ml bepaald worden. De ALERT Lab meet ongeveer twee keer meer kve dan de analysemethode die de EU-richtlijn voorschrijft (MPN-methode). Dit verschil is bepaald aan de hand van 13 watermonsters, die met beide methoden zijn geanalyseerd. De vermenigvuldigingsfactor is specifiek voor het Sloterstrand.
In afbeelding 2 zijn de analyseresultaten voor 2024 en 2025 weergegeven. De monitoring van 2025 toont een zichtbare verbetering in de gehaltes aan E. coli in het zwemwater. Om de aanwezigheid van E. coli ook na het zwemseizoen te bepalen, is de monitoring in 2025 doorgezet tot de jaarwisseling. De resultaten in afbeelding 2 zijn afkomstig uit de ALERT Lab. De zwemwaternorm van 1.800 kve/100ml aan E. coli is gebonden aan het gebruik van de MPN-methode. Vanwege het verschil tussen de twee analysemethodes is de zwemwaternorm in afbeelding 2 verdubbeld.
Afbeelding 2. De analyseresultaten (lopende gemiddelden van 5 metingen) van de AlertLab-methode voor 2024 en 2025 op monsternamelocaties 01 en 02
Op locaties 03 en 05, aan weerszijden van het strand, zijn in 2025 ook regelmatig watermonsters genomen. Op deze locaties zijn hoge gehaltes aan E. coli gemeten, in tegenstelling tot 2024. In 2024 was op locaties 03 en 05 het hoogste gehalte E. coli 1.326 kve/100ml. In 2025 zijn op zes dagen hogere waardes gemeten. De hoge gehaltes aan E. coli duiden op een verbeterde uitwisseling van het strand met de Sloterplas.
Afbeelding 3. Boxplot van de analyseresultaten op monsternamelocaties 01, 02, 03 en 05 voor de periode juli t/m september 2024 (links) en 2025 (rechts). De verticale lijnen tonen de maximale resultaten (inclusief uitschieters)
Monitoring volgens de EU-zwemwaterrichtlijn
Naast de beschreven methode is het Sloterstrand ook gemonitord volgens de EU-zwemwaterrichtlijn. Hiervoor is het water op vooraf vastgestelde dagen bemonsterd, met een interval van twee weken. De monsters zijn geanalyseerd met de MPN-methode. Bij deze methode worden monsters eerst in het lab opgekweekt voordat de fluorescenties worden gemeten.
De monitoring volgens de EU-zwemwaterrichtlijn is geschikt om meerjarige ontwikkelingen op een zwemlocatie te volgen. Tussen bemonsteringen in is er echter beperkt inzicht in het gezondheidsrisico voor zwemmers op een dagelijkse basis. De zwemwaterkwaliteit volgens de EU-richtlijn is bovendien inclusief monsternames bij slecht weer, wanneer er niet tot nauwelijks gezwommen wordt.
Uit de monitoring volgens de EU-zwemwaterrichtlijn bleek de zwemwaterkwaliteit in 2025 goed, met uitzondering van de laatste bemonstering, op 15 september. Deze bemonstering viel samen met de eerste herfststorm van het jaar. Door deze storm vielen de gehaltes aan E. coli op meerdere officiële zwemlocaties in Amsterdam hoog uit. Het gehalte E. coli in het zwemwater van het Sloterstrand was 1.838 kve/100ml (38 kve/100ml boven de norm). Het zwemwater is zo snel mogelijk herbemonsterd. Op 18 september, drie dagen na de originele monstername, was het gehalte E. coli afgenomen tot 476 kve/100ml. Als het Sloterstrand nog een officiële zwemplek was, dan was een negatief zwemadvies niet nodig geweest.
Het Sloterstrand als zwemplek
Het Sloterstrand is geen officiële zwemlocatie meer. De afgelopen jaren is bezoekers afgeraden te zwemmen vanwege de slechte zwemwaterkwaliteit en de risico’s voor de gezondheid. Desondanks wordt het strand nog steeds veel gebruikt als zwemlocatie.
De gemeente Amsterdam heeft daarom besloten de getroffen maatregelen dit jaar door te zetten. Het mosselscherm blijft weg en de vogelpoep wordt aankomend zwemseizoen weer handmatig opgeruimd.
Daarnaast heeft de gemeente besloten het Sloterstrand het aankomende zwemseizoen verder te monitoren en bezoekers te informeren over de actuele zwemwaterkwaliteit. De communicatie vindt plaats volgens een vooraf opgesteld plan. Voor duidelijke communicatie wordt de bebording op het Sloterstrand aangepast.
Aanstaand zwemseizoen wordt het zwemwater drie keer per week bemonsterd en geanalyseerd met de ALERT Lab. De resultaten worden getoetst aan de normen van 1.800 en 5.400 kve/100ml. Deze normen worden landelijk gebruikt om te bepalen wanneer herbemonstering nodig is en wanneer een negatief zwemadvies moet worden ingesteld.
De overlevingskansen van E. coli
Het is bekend dat E. coli-bacteriën lange tijd in de waterbodem kunnen overleven. Dit was ook een conclusie uit het voorgaande artikel over het Sloterstrand. Om te onderzoeken in welke periode van het voorjaar of de zomer de bacteriën zich ophopen in de waterbodem, zijn in 2025 wekelijks omwoelproeven uitgevoerd. Tijdens deze proeven is eerst de waterbodem in suspensie gebracht (omgewoeld), waarna het bovenliggende water is bemonsterd. Vanaf juni werden hoge gehaltes aan E. coli gemeten. Afbeelding 4 toont de E. coli-gehaltes na het omwoelen van de waterbodem. De analyseresultaten zijn versimpeld tot twee lopende medianen op basis van vijf metingen.
Afbeelding 4. De analyseresultaten (lopende medianen van 5 metingen) voor monsternamelocaties 01 en 02 na omwoelen van de waterbodem
Voor het Sloterstrand wordt nog onderzocht of E. coli kan overleven en zich later alsnog kan vermenigvuldigen. In het laatste geval zijn er blijvend E. coli-bacteriën in de waterbodem aanwezig. Voor het onderzoek zijn afgelopen maart monsters genomen van de waterbodem van het Sloterstrand. De bodemmonsters worden onder winterse en zomerse omstandigheden opgeslagen en op verschillende tijdstippen opgekweekt. Aanstaande zomer vindt een tweede bemonstering plaats, voor een duplicatie van het onderzoek. Het onderzoek wordt uitgevoerd door KWR Water Research Institute. Mogelijk zijn de onderzoeksresultaten aanleiding tot een derde artikel over de E. coli-bacteriën op het Sloterstrand.
Conclusie en handelingsperspectief
In 2024 is gebleken dat de aanwezigheid van de E. coli-bacterie in het zwemwater van het Sloterstrand zijn oorsprong vindt op de zwemplek zelf [1]. De gemeente heeft sindsdien twee maatregelen getroffen: het herstellen van de doorspoeling van de zwemzone en uitwisselingen met de Sloterplas, en het dagelijks opruimen van vogelpoep op het strand.
Het Sloterstrand is van mei tot en met december 2025 opnieuw gemonitord. De analyseresultaten geven een gedetailleerd beeld van de gehaltes aan E. coli in zowel het zwemwater als de waterbodem. De voortgezette monitoring toont een zichtbare verbetering van de zwemwaterkwaliteit. De E. coli-gehaltes zijn significant gedaald. Ook bevestigt de monitoring een verbeterde uitwisseling tussen het zwemwater bij het strand en de Sloterplas.
De gemeente heeft besloten de twee maatregelen dit jaar door te zetten. Bezoekers worden aanstaand zwemseizoen geïnformeerd over de verhoogde gehaltes aan E. coli in het zwemwater. Hiervoor wordt het zwemwater in ieder geval drie keer per week bemonsterd. Daarnaast onderzoekt KWR of E. coli-bacteriën blijvend aanwezig zijn, en het saneren van de waterbodem dus zinvol is. Ten slotte kijkt de gemeente naar mogelijkheden om ganzen van het strand te weren, als alternatief op het opruimen van vogelpoep.
De resultaten van bovenstaande onderzoeken zullen uitwijzen of er nog andere maatregelen genomen kunnen worden en of de zwemwaterkwaliteit blijvend verbeterd is, waardoor een terugkeer naar een ‘officiële zwemlocatie’ tot de mogelijkheden behoort.
Samenvatting
Het Sloterstrand in Amsterdam is afgekeurd als officiële zwemlocatie. De zwemwaterkwaliteit was slecht, vanwege te veel E. coli. Met twee maatregelen heeft de gemeente de zwemwaterkwaliteit zichtbaar verbeterd. Met 354 analyses is bovendien meer inzicht verkregen in de gehaltes aan E. coli in het water en de bodem.
REFERENTIE
1. Bakker, P., Nijman, M., Stoffels, J. (2025). ‘E. coli in het zwemwater bij het Sloterstrand: oorzaken en maatregelen’. H2O-Online, 29 oktober 2025. https://www.h2owaternetwerk.nl/vakartikelen/e-coli-in-het-zwemwater-bij-het-sloterstrand-oorzaken-en-maatregelen
