Maatregelen voor koolstofvastlegging versterken vaak ook de biodiversiteit. Vooral herstel van veengebieden, kwelders en schorren en het voorkomen van ontbossing bieden kansen om klimaat- en natuurdoelen te combineren. Dit blijkt uit onderzoek van Wageningen University & Research.
De onderzoekers analyseerden tien beheermaatregelen in landbouw en natuur. “Vanuit het ministerie kwam het verzoek om de koppeling van landbouw en natuur met de klimaatopgave te onderzoeken”, legt WUR-onderzoeker Lian Grabijn uit. “Dat is belangrijk, want we staan natuurlijk voor een aantal opgaven in Nederland. Bijvoorbeeld het terugdringen van broeikasgasemissies én het herstellen van biodiversiteit.”
De lijst met tien onderzochte beheermaatregelen kwam niet toevallig tot stand. “Er is een longlist gemaakt met maatregelen, die vaak voorkwamen in het staande beleid. Vervolgens heeft een expertcommissie gekeken welke maatregelen het meest kansrijk waren om zowel koolstof vast te leggen als de biodiversiteit te versterken.”
Dat leidde uiteindelijk tot de volgende tien onderzochte maatregelen:
- herstel van kwelders en schorren;
- herstel van veengroei in laagveengebieden;
- aanleg van landschapselementen;
- inzet van groenbemesters en vanggewassen;
- opname van meer rustgewassen in het bouwplan;
- uitbreiding van blijvend grasland;
- vernatting van veenweiden;
- toepassing van agroforestry;
- aanleg van nieuw bos;
- voorkomen van ontbossing.
De effecten van die tien maatregelen hebben de onderzoekers geanalyseerd door literatuurstudie en gesprekken met experts. Uit het onderzoek blijkt dat niet alle maatregelen evenveel voordelen opleveren.
Het herstel van veengebieden, kwelders en schorren en het voorkomen van ontbossing bieden de meeste kansen om klimaat- en natuurdoelen tegelijkertijd dichterbij te brengen. “Daarbij is het belangrijk om op te merken dat je niet kunt volstaan met alleen de introductie van een maatregel. Het vraagt tijd en langjarige investeringen in onderhoud, bijvoorbeeld als je kijkt naar moerasvorming in de veengebieden.”
Daarnaast is het volgens de onderzoekers van belang om een voorgenomen maatregel integraal te toetsen. “Het is belangrijk om te kijken wat er precies speelt in een gebied en voor een beheermaatregel genomen wordt, de belangen en behoeftes van natuur, klimaat, omwonenden en andere betrokkenen in beeld te brengen.”
Voor de toekomst pleit Grabijn ook voor het opzetten van een goed monitoringssysteem. “We weten dat het in de praktijk nog ontzettend moeilijk is om de koolstofopslag te meten. Dat heeft te maken met allerlei factoren, bijvoorbeeld het weer. Als het lukt om beter te monitoren, kun je nog scherper kijken welke maatregelen het meeste effect hebben in een bepaald gebied of onder bepaalde omstandigheden.”
