Van kwelinspecties met warmtebeelden tot sonarbeelden van sluisdeuren en van ecologisch onderzoek tot plantherkenning - drones zijn bezig aan een stille revolutie in het Nederlandse waterbeheer. Twee pioniers vertellen hoe de technologie terrein wint boven én onder water.
door Rens Nijholt
Waar vroeger duikers het koude water in moesten en landmeters eindeloos langs dijken sjokten, zoemen tegenwoordig drones boven polders of duiken ze metersdiep in troebel water. Niels Kruize, marketing- & communicatiemedewerker bij H2O Drones en Nick Cornelissen, eigenaar van Aerial Intelligence, werken al jarenlang aan deze technologische omslag, elk met een eigen specialisatie: onderwaterrobots (Remotely Operated Vehicles) en luchtdrones.
“We gaan als een speer”, zegt Kruize. “H2O Drones is op het moment marktleider in Nederland op het gebied van ROV-inspecties en de vraag blijft stijgen naar onze diensten en verkoop. Vooral overheden raken overtuigd van hoe veilig en nauwkeurig we te werk gaan.” H2O Drones werkt met een vloot Canadese Deep Trekker-drones, variërend van crawlers tot compacte onderwaterdrones met sonar die haarscheurtjes op tientallen meters afstand kunnen detecteren.
De traditionele manier van inspecteren, met menselijke duikers, is niet alleen kostbaar en risicovol, maar ook beperkt door het slechte zicht onder water. “Op sommige plekken onder water zie je letterlijk maar een paar centimeter voor je uit in de meeste Nederlandse wateren”, vertelt Kruize. “Met sonar maken we dat irrelevant. We kunnen haarscheurtjes in beton waarnemen op dertig meter afstand.”
Niels Kruize
Pro-duiker
H2O Drones claimt snellere inzet (een ROV is binnen twee minuten operationeel), minder mankracht en, bovenal, meer veiligheid. “Wij zijn pro-duiker”, benadrukt Kruize. “Maar alleen als het écht nodig is. Met ons concept ‘Duiker 2.0’ combineren we drones met menselijke expertise. De ROV gaat eerst te water om de situatie te analyseren en pas daarna besluiten we of een duiker nodig is. Zo kunnen we een complete oplossing bieden. Van inspectie tot onderhoud.”
Zo’n aanpak is inmiddels verankerd in het beleid van Rijkswaterstaat, dat werkt volgens het ‘Niet duiken tenzij’-principe. “Rijkswaterstaat is een van onze grootste klanten. Wij merken dat ze veel willen werken met ROV’s”, zegt Kruize. H2O Drones levert naast inspecties ook volledige rapportages en GIS-integraties. “We brengen alles in kaart, inclusief verzakkingen, scheuren of verstoppingen in bijvoorbeeld brugduikers of sluizen. Daarnaast doen we met ons zusterbedrijf Duikbedrijf Schuite de andere kant van het werk. Reparaties, onderhoud, baggeren en meer.”
Een praktijkvoorbeeld: “Bij een sluisstoring worden wij gebeld. In no time is de ROV te water, zoomt met sonar in op het probleem en kan er worden besloten of een duiker moet ingrijpen. Vaak is dat niet eens meer nodig.”
Inspectiebeeld van een brugpijler | Beeld H2O Drones
Waar Kruize in het onderwaterdomein werkt, opereert Cornelissen met Aerial Intelligence boven het maaiveld. Zijn drones worden onder meer ingezet voor dijkinspecties, het opsporen van kwelplekken tijdens hoogwater, vegetatiebeheer, ecologisch onderzoek en incidentmanagement. “Bij Aerial Intelligence kijken wij niet zozeer naar de drone zelf, maar vooral naar de sensor eronder”, legt Cornelissen uit.
LiDAR-scanners
Het palet aan sensoren is namelijk breed: RGB-camera’s voor visuele inspectie, thermische camera’s voor warmtebeeldonderzoek en LiDAR-scanners voor uiterst nauwkeurige hoogtemodellen. “Met drones alleen ben je er niet. Het gaat om de inzichten die je eruit haalt, dáár ligt onze kracht.”
Zo leverde Aerial Intelligence een bijdrage aan het opsporen van het plantje krabbenscheer in Polder Zegveld, in opdracht van Waterschap HDSR voor Wageningen Universiteit. “Zij reden eerst zelf rond om te inventariseren waar dat plantje groeide, omdat dat een teken is van de aanwezigheid van de Amerikaanse rivierkreeft, in Nederland een invasieve exotische soort. Toen zagen ze onze dronekaart - honderden hectares in beeld, met automatische herkenning van het plantje. Ze wisten meteen: dit moeten we anders gaan doen.”
Drones kunnen ook helpen om direct actie te ondernemen bij dreigend gevaar. Tijdens hoogwater kan er thermografie gebruikt worden om kwelplekken realtime te lokaliseren en door te sturen naar een crisiscentrum. “Er is geen snellere manier om de situatie in beeld te brengen, het risico wordt ingeschat en mens en materiaal kunnen meteen naar de goede plek gestuurd worden”, zegt Cornelissen.
Nick Cornelissen
Beide ondernemers benadrukken dezelfde kernvoordelen: snelheid, veiligheid en kostenbesparing. Een ROV heeft aan een operator genoeg, een drone bespaart dagen aan veldwerk. Ook in data opbrengst zijn er verschillen. “Waar een duiker soms op gevoel werkt, leveren sonar of thermografie objectieve datasets. De informatie die we genereren is vaak tien keer gedetailleerder dan via traditionele methodes, bij wijze van spreken”, zegt Kruize.
Maar dat betekent niet dat menselijk werk overbodig wordt. “De beste resultaten bereik je in combinatie met vakmensen”, stelt Cornelissen. “Of het nu gaat om ecologen, inspecteurs of dijkbeheerders; de technologie ondersteunt, maar vervangt hen niet volledig”, zegt Kruize.
Peilstok zonder maatverdeling
Toch valt er nog een hoop te winnen. Zowel Kruize als Cornelissen zien de implementatie binnen waterorganisaties als een belangrijke uitdaging. “Je moet drones niet als gadget gebruiken, maar goed inbedden in je organisatie”, zegt Cornelissen. “Dat vraagt om IT-infrastructuur, GIS-integraties en datamanagement en omarming van de technologie van het personeel. Een drone zonder datavisie is als een peilstok zonder maatverdeling: het oogt technisch, maar vertelt je niks.”
Ook de maatschappelijke acceptatie van vliegende drones is nog een punt van zorg. “We hebben al twee keer meegemaakt dat mensen op drones geschoten hebben”, vertelt Cornelissen. “Mensen zien je in een weiland staan en denken aan inbreuk op hun privacy. Dat is erg begrijpelijk, daarom werkt Aerial Intelligence altijd zichtbaar met hesjes, pylonnen, waarschuwingen en open communicatie.”
Veiligheidsmaatregelen bij een dronevlucht | Beeld Aerial Intelligence
Qua regelgeving loopt de onderwaterwereld nog achter. “Voor luchtdrones zijn de regels streng en duidelijk. Voor onderwaterdrones eigenlijk nauwelijks”, aldus Kruize. “Dat is ergens logisch. De markt is jong, maar dat is ook een risico. Wij trainen onze klanten goed en leveren video-instructies, maar niet iedereen doet dat. Er is nog geen overkoepelend instituut.”
Beide ondernemers verwachten een verdere groei van drones in het waterbeheer. “Zodra de meerwaarde zich heeft bewezen, willen organisaties er structureel mee werken”, denkt Cornelissen. “Sommige waterschappen starten nu al interne drone-teams op. Maar het moet niet iets zijn dat iemand ‘erbij’ doet. Het vraagt echt om toewijding en continuïteit.”
Artificial intelligence
Ook kunstmatige intelligentie speelt steeds meer een rol. Kruize: “We hebben inmiddels zoveel sonar-data dat we experimenteren met AI-modellen voor automatische patroonherkenning. De eerste stap is al gezet met autonome missies: je geeft de ROV een traject en afstand op en hij voert zelf de inspectie uit.”
Cornelissen ziet vergelijkbare ontwikkelingen aan de oppervlakte. “Machine learning wordt al ingezet voor plantherkenning en scheurdetectie. Op termijn verwacht ik dat drones standaard onderdeel zijn van het waterbeheer, net zoals de peilstok dat ooit was.”
