Om te markeren dat het takenpakket van Stichting Waternet gaat veranderen wordt de naam van de organisatie gewijzigd in Stichting Amsterdam Water. De naam Waternet zal tijdelijk nog ‘pragmatisch worden gebruikt’ en – naarmate de ontvlechting van de organisatie vordert – worden uitgefaseerd. Dat liet Melanie van der Horst, wethouder water van de Gemeente Amsterdam, gisteren per brief aan de gemeenteraad weten.
Onder de noemer Stichting Amsterdam Water gaat Waternet vanaf 1 januari een nieuwe fase in. Sinds 2006 was Waternet uitvoeringsorganisatie van zowel de gemeente als het waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) én verantwoordelijk voor de drinkwatervoorziening van (met name) Amsterdam: een voor Nederland uniek organisatiemodel waarbij de gehele waterketen van rioleringsonderhoud en rioolwaterzuivering tot waterbeheer en drinkwaterzuivering onder één dak belegd was.
In juni besloot de gemeente om Waternet op te splitsen. Over de taken van de nieuwe Stichting Amsterdam Water schrijft de wethouder nu dat deze ‘de Amsterdamse watertaken [zal] uitvoeren, te weten: de drinkwatertaak (DW) en Amsterdamse Riool- en Watertaken (ARW)’. Wat ‘riool- en watertaken’ exact inhouden en welke van alle huidige taken van Waternet straks precies bij het waterschap komen te liggen specificeert de brief niet en kunnen woordvoerders van Waternet nog niet bevestigen.
Behalve drinkwater- en ‘riool- en watertaken’ zal de stichting tijdelijk ook nog enkele taken voor het waterschap uitvoeren op het gebied van informatievoorziening en ICT. Een directe scheiding van digitale systemen wordt te risicovol geacht. Deze samenwerking – de zogenoemde gemeenschappelijke dienst – zal naar verwachting tot eind 2027 blijven bestaan.
Reorganisatie
De ontvlechting, die een moeizame voorgeschiedenis kent en tot veel weerstand van medewerkers leidde, komt voort uit kritische beoordelingen en een periode van verscherpt toezicht van de Belastingdienst, Rekenkamer Metropool Amsterdam en de Inspectie Leefomgeving en Transport. Waternet kampte de afgelopen jaren met aanhoudende problemen op het gebied van ICT-systemen, digitale beveiliging, achterstallige drinkwaterfacturatie en inning van waterschapsbelasting, financiële risico’s en bestuurlijke onrust.
Ook voldeed de stichting niet aan de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen en was de zogeheten koepelvrijstelling voor omzetbelasting (btw) op de drinkwatertaak in het geding. Alles bijeengenomen waren de toezichthouders kritisch op de aansturing van de organisatie en eisten versterking van de governance (organisatie, cultuur en leiderschap). Voor het waterschap en de gemeente was het reden om het organisatiemodel te evalueren.
Een belangrijke verandering ten opzichte van de oude situatie is dat de gemeente meer op afstand komt te staan: enerzijds doordat ze niet langer vertegenwoordigd zal zijn in de Raad van Bestuur van de stichting, anderzijds doordat een Raad van Toezicht wordt ingesteld. Wel mag de gemeente kaders vaststellen waarbinnen de Raad van Bestuur kan opereren. Dit is volgens de wethouder ‘een belangrijke stap voorwaarts’ in de aansturing van de drinkwatertaak, en komt tegemoet aan verbeterpunten aangedragen door de Inspectie Leefomgeving en Transport.
Rouwen
Het langdurige en complexe opsplitsingsproces leidde tot veel weerstand van medewerkers. Aanbevelingen van de ondernemingsraad om het personeel ruimte te bieden om te ‘rouwen’, waarmee ‘afscheid kan worden genomen van de oude situatie’ worden ter harte genomen, aldus de wethouder.
Medewerkers van beide organisaties blijven voorlopig nog onder één dak werken in het hoofdkantoor van Waternet. Het waterschap krijgt de mogelijkheid om het pand over te kopen. Hierover zal begin 2026 een besluit worden genomen.
Tot slot wikkelt wethouder Van der Horst, in één zin, een motie van de VVD af, waar een meerderheid van de raad zich in juli achter schaarde. Strekking van die motie: laat burgers niet opdraaien voor de frictiekosten van de opsplitsing, die geraamd worden op 26,3 miljoen euro. Volgens de wethouder is er op dit moment ‘geen aanleiding om aan te nemen dat de kosten van de ontvlechting leiden tot een hoger drinkwatertarief’.
LEES OOK
H2O Oktober: De governance van de drinkwatersector is niet toekomstbestendig, het roer moet om
LEES OOK
H2O Actueel: Amstel, Gooi en Vecht wijzigt aanpak ontvlechting Waternet
H2O Actueel: Gemeenteraad Amsterdam snel klaar met besluit ontvlechting Waternet
H2O Actueel: Medewerkers in laatste bijdrage over splitsing Waternet: \'Doe het niet\'
H2O Premium: Waternet is kwetsbaar en complex: splitsing nog enige optie
H2O Actueel: Bestuur Waterschap AGV worstelt met besluit ontvlechting WaternetH2O Actueel: Kogel is door de kerk: Waternet wordt opgesplitst
