Waterschap Limburg vindt dat de provincie Limburg op tal van punten een onverantwoorde strategie voor waterbeleid heeft opgetekend in haar ontwerp-Omgevingsvisie voor de komende 25 jaar. Het waterschap heeft daarom een zienswijze ingediend en moet nu afwachten of de provincie haar advies ter harte neemt. “Het oordeel van het waterschap zou bindend moeten zijn”, aldus dijkgraaf Saskia Borgers.
“Op basis van onze eerdere gesprekken hadden wij een andere koers van u verwacht”, schrijft het waterschap in zijn zienswijze op het ontwerp van de Provinciale Omgevingsvisie Limburg. Deze Omgevingsvisie moet voor de periode 2025–2050 komen te gelden als strategische visie voor de inrichting van de Limburgse leefomgeving en legt een belangrijke basis voor (aanpassing van) regels in de provinciale Omgevingsverordening. Waterschap Limburg zag zich genoodzaakt een zienswijze in te dienen, omdat het ‘op z\'n zachtst gezegd grote moeite heeft\' met de manier waarop de provincie bouwen in overstromingsgevoelige gebieden wil toestaan.
Verdrinkings- en instortingsgevaar
Over zones waar stroomsnelheid en waterdiepte de grootste waterveiligheidsrisico’s opleveren (zogeheten H6-zones) zijn provincie en waterschap het eens: daar moet echt niet meer gebouwd worden.
In deze zones gaat de provincie geen nieuwe woonfuncties of nieuwe functies voor verblijf van niet-zelfredzame mensen (zoals verzorgingshuizen, ziekenhuizen en hospices) meer toestaan.
“De gevaren van verdrinking, meegesleurd worden en het instorten van gebouwen en bouwwerken zijn dusdanig groot dat het toevoegen van deze functies in nieuwe plannen hier onverantwoord is”, aldus de Omgevingsvisie.
Verschil van inzicht
Over de zones die iets minder risico lopen (H5) verschillen provincie en waterschap echter van mening. Nieuwe verblijven voor niet-zelfredzame mensen wil de provincie hier niet meer hebben, maar nieuwe woonfuncties moeten volgens de provincie nog kunnen, mits gemotiveerd kan worden dat dit ‘niet tot onverantwoorde extra opstuwing of overlast elders leidt’.
Deze motiveringsplicht is niet genoeg volgens het waterschap, dat ook voor H5-zones een bouwverbod wil. De provincie vindt dat niet nodig, omdat deze zones vaak flauwe hellingen hebben. “Daardoor zijn er vaak goede mogelijkheden om snel naar hogere gronden te komen en evacuatie mogelijk te maken”, stelt de provincie in een reactie aan het waterschap. De grote snelheid waarmee overstromingen kunnen ontstaan maakt tijdige evacuatie volgens het waterschap echter problematisch.
Overstromingsgevoelige gebieden met aanduiding van risicozones H2 tot H6 | Bron: Waterschap Limburg
Reële kans op slachtoffers
De waterveiligheid van zones die zich nog iets lager op de risicoladder bevinden (H2 t/m H4) acht de provincie überhaupt niet ‘van provinciaal belang’. Voor deze zones is de provincie dan ook niet van plan om gemeenten een motiveringsplicht voor nieuwbouw op te leggen in de Omgevingsverordening.
Ook in deze zones bestaat volgens het waterschap echter ‘een reële kans op slachtoffers’. “Indien in de Omgevingsverordening geen stevige kaders aan de voorkant worden meegegeven, schuift u de verantwoordelijkheid voor waterveiligheid in deze zones door naar gemeente, waterschap en veiligheidsregio”, stelt het waterschap in zijn zienswijze.
Afwenteling van kosten en risico’s
Ook dringt het waterschap erop aan dat nieuwbouw moet voldoen aan eisen die horen bij een extreme hoeveelheid neerslag die volgens prognoses van het KNMI met een kans van 1 procent per jaar kan voorkomen in 2100. Hierbij gaat het om maatregelen zoals afkoppelen en infiltreren, hergebruik van regenwater, verminderen van verharding, ruimte voor wateropvang en groen, en de vermindering van overstorten.
De provincie heeft ‘de ambitie om waar dit kan overal tot een beschermingsniveau (..) te komen’ dat tegen zulke weersomstandigheden beschermt, maar het waterschap vindt een ambitie te vrijblijvend en eist van de provincie ‘als verantwoordelijke voor zowel woningbouw (provinciaal belang) als waterbeleid (o.a. waterveiligheid en normering wateroverlast) een veel meer regisserende rol’.
Het waterschap onderstreept dat de provincie met expliciete implementatie van maatregelen tegen wateroverlast ook haar eigen belang zou dienen. Door dit na te laten, stelt het waterschap, worden de risico’s neergelegd bij toekomstige bewoners ‘en bij alle inwoners van Limburg die via de waterschapsbelasting meebetalen aan maatregelen die het waterschap moet nemen om te voldoen aan de overstromingsnorm’.
Landbouwzones
Het waterschap pleit er ook voor om beekdalen en natte laagtes te vrijwaren van verharding en bebouwing, inclusief verblijfsrecreatie zoals kampeerterreinen, om water de ruimte te geven. Ook vindt het waterschap dat kritisch moet worden bekeken wat er in beekdalen en natte laagtes nog verantwoord is qua landbouw, en dat de provincie heeft nagelaten om vast te leggen dat in zogeheten primair landbouwgebied maatregelen tegen wateroverlast moeten worden genomen.
Waterstandsdaling Maasvallei
Tot slot is het waterschap kritisch op de plannen die de provincie heeft met de Maasvallei. De ontwikkelingsmogelijkheden in dit gebied zijn ingeperkt sinds het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in februari de Beleidslijn Grote Rivieren aanscherpte. De provincie wil ‘bij het Rijk blijven bepleiten (…) om meer ruimte voor de rivier te realiseren, waardoor waterstandsdaling optreedt’. Dit middel wil de provincie inzetten als compensatie van ontwikkelingen met een waterstandsverhogend effect.
Dit vindt het waterschap onverstandig. “Waterstandsdaling kan maar eenmaal gebruikt worden: hetzij ter compensatie van ontwikkelinitiatieven, hetzij om klimaateffecten op te vangen. Wij pleiten voor dat laatste. Stop het gebruik van waterstandsdaling als compensatie voor ontwikkelinitiatieven in de Maasvallei.”
Vervolgstappen
Als de provincie deze adviezen niet ter harte neemt, sluit het waterschap vervolgstappen niet uit. “Er komt in oktober eerst nog een reactie van de provincie en ook de Provinciale Staten mogen er nog iets over zeggen”, aldus dijkgraaf Saskia Borgers. Maar de beperkte invloed van een waterschap in deze situatie zit haar niet lekker. “Het oordeel van een waterschap bij het beoordelen van bouwplannen in relatie tot waterveiligheid zou bindend moeten zijn.”
LEES OOK
H2O Actueel: Limburgers verwachten weer nieuwe overstromingen, maar niet bij henzelf
H2O Actueel: Ongelijkmatige rivierverbreding leidde bij overstromingen Limburg tot extreme erosiekuilen
