De UNESCO beslist deze week of de Waddenzee nog steeds het predikaat werelderfgoed verdient. Voor het derde jaar op rij heeft de organisatie stevige kritiek op de bescherming van de Waddenzee, die onder druk staat van toenemende economische activiteit en klimaatverandering.
Het Werelderfgoedcomité, dat sinds zondag in Parijs bijeen is voor haar jaarlijkse vergadering, besluit deze week of de Waddenzee haar werelderfgoedstatus mag behouden. Tijdens de tiendaagse vergadermarathon bespreekt het comité alle nominaties voor nieuw erfgoed, en staat ter discussie of reeds bestaand werelderfgoed haar status nog waardig is. Dat laatste is voor de Waddenzee voor het derde jaar op rij onzeker, onder andere door toenemende druk van economische activiteiten zoals gas- en zoutwinning.
Natuurlijk werelderfgoed
De Waddenzee is één van de circa 200 natuurlijke werelderfgoederen ter wereld en mag zich meten met plekken als de Galapagoseilanden, het Great Barrier Reef en Yellow Stone National Park. De Waddenzee heeft de Werelderfgoedstatus gekregen onder andere vanwege de uitzonderlijke waarde die het heeft als ‘s werelds grootste getijdesysteem en vanwege haar rijke biodiversiteit.
Wanneer zulke waarden niet voldoende beschermd worden, kan de UNESCO besluiten de erfgoedstatus in te trekken. Voordat het zo ver komt, krijgen de beheerders van het erfgoed de gelegenheid om verantwoording af te leggen en goede voornemens op te stellen voor een betere bescherming van het erfgoed. In het geval van de Waddenzee zijn die beheerders Nederland, Duitsland en Denemarken. De drie leverden in februari tezamen een beheerrapport in, waar de UNESCO zich de voorbije maanden over boog.
Kritiek op gaswinning en windparken
De kritiek over het Nederlands deel van de Waddenzee gaat met name om plannen voor gaswinning door de NAM in het Ternaard-gasveld. Volgens de vergaderstukken is de regering voornemens de winning in het Ternaard-gasveld te voorkomen en met de initiatiefnemer \'in gesprek gegaan om de winningsplannen te laten varen, aangezien er momenteel onvoldoende wettelijke basis is om de aanvraag te weigeren’.
Uit de concept-beslissing die vandaag besproken wordt is echter duidelijk dat goede gesprekken voor de UNESCO niet voldoende zijn. Met klem wordt de beheerders verzocht om ‘juridisch bindende langetermijn oplossingen te vinden om te zorgen dat winningsactiviteiten geen negatieve invloed hebben op de uitzonderlijke en universele waarde van het gebied’.
Ook gaat het om nieuwe windparken van het Programma Aansluiting Wind Op Zee, een programma van het ministerie van Klimaat en Groene Groei. Om de energie van de nieuwe windparken Doordewind en Ten Noorden Van De Waddeneilanden aan land te krijgen, moeten elektriciteitskabels en waterstofleidingen naar de Eemshaven worden aangelegd. De UNESCO wijst Nederland erop dat het kenbaar moet maken wat de effecten hiervan op het erfgoed zijn, ‘voordat er onomkeerbare beslissingen worden genomen’.
Aanbevelingen
Uit de vergaderstukken is duidelijk dat de drie Waddenzeebeheerders nog veel huiswerk te verzetten hebben, willen ze de erfgoedstatus behouden. De landen wordt vriendelijk doch dringend verzocht een gezamenlijke bufferzone in het kader van het Werelderfgoedverdrag te formaliseren, een gezamenlijke klimaatadaptatiestrategie te ontwerpen en de gezamenlijke ‘Strategic Environmental Assessment’ zo spoedig mogelijk af te ronden. Ook wordt het drietal aangeraden een gezamenlijke strategische aanpak op te tuigen voor onshore en offshore infrastructuur voor hernieuwbare energie.
Al met al wekt de concept-beslissing die vandaag ter discussie staat de indruk dat het comité er naar neigt dat de erfgoedstatus behouden kan blijven, doch uitsluitend onder strenge voorwaarden.
Waddenvereniging
Volgens Frank Petersen, die namens de Waddenvereniging aanwezig is bij de bijeenkomst in Parijs, is het duidelijk wat Nederland te doen staat om de Waddenzee op de Werelderfgoedlijst te houden. “We verwachten snel bericht dat nieuwe gaswinning onder het Wad daadwerkelijk wordt voorkomen, en dat daarmee de werelderfgoedstatus een stuk zekerder is. Dat is het enige logische antwoord.”
Petersen: “De Waddenzee is één van de laatste grote, natuurlijke getijdengebieden ter wereld. Die verantwoordelijkheid mogen we niet licht opvatten. We hopen dat Nederland dat nu ook inziet.”
LEES OOK
H2O Actueel: Waddenvereniging naar rechter vanwege gaswinning op zee
H2O Premium: ‘Gun de Waddenzee haar deel van het zoete water’
