Van alle grootste steden in de wereld heeft Amsterdam de hoogste concentratie gadolinium in het leidingwater. Gadolinium is een bestanddeel van contrastvloeistoffen dat gebruikt wordt bij MRI-scans in ziekenhuizen.
Dat meldt een wetenschappelijk Frans onderzoek dat eerder dit jaar is gepubliceerd. De onderzoekers van het Institut Universitaire Européen de la Mer (IUEM) aan de Universiteit van Brest concluderen dat concentraties contrastmiddelen in leidingwater aanzienlijk hoger zijn in Europese grote steden dan in het leidingwater in Aziatische en Amerikaanse megasteden als Tokio, Peking, Singapore of New York. Amsterdam steekt er wereldwijd met kop en schouders bovenuit.
Waternet – het drinkwaterbedrijf van Amsterdam en omstreken – benadrukt dat de gemeten gadoliniumconcentraties ruim onder de bestaande signalerings- en richtwaarden voor drinkwater liggen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). “Wij meten gemiddeld 20 tot 60 nanogram per liter in ons drinkwater; vergelijkbaar met een paar korrels zout in een zwembad. Dat is nog steeds ver onder de drinkwaterrichtlijn, dat geldt als niveau waarop een concentratie veilig wordt gezien voor de gezondheid”, aldus woordvoerder Saida Ahyad van Waternet.
Rijnwater
De gehaltes röntgencontrastmiddelen in het Amsterdamse leidingnet zijn niet toe te schrijven aan de plaatselijke ziekenhuizen. Het drinkwater van Amsterdam komt voor ruim 60 procent uit het stroomgebied van de Rijn. Het rivierwater uit het Amsterdam-Rijnkanaal en de Lek wordt ingelaten en voorgezuiverd in Nieuwegein. Via een buizenstelsel gaat het voor verwerking tot drinkwater naar Leyduin bij Vogelenzang.
Röntgencontrastmiddelen komen via urine in het riool en vervolgens in de Rijn terecht. De meeste rioolwaterzuiveringen zijn niet in staat om dit middel volledig eruit te filteren. Hoewel er tot op heden geen harde bewijzen zijn dat contrastmiddelen als gadolinium schadelijk zijn voor het menselijk lichaam, spreken drinkwaterbedrijven van een ‘sluimerend risico’ voor het milieu en de gezondheid. Door het toenemende gebruik van MRI-scans is de verontreiniging met gadolinium een groeiend probleem.
Wereldsteden
De Franse wetenschappers analyseerden watermonsters uit het leidingnet en rivieren in en rond verschillende steden in Europa (waaronder Berlijn, Amsterdam, Parijs en Lyon) en op andere continenten, waaronder New York, Los Angeles, Rio de Janeiro, Peking, Wuhan, Shanghai, Seoul en Tokio. Buiten Europa blijven alle onderzochte steden onder de 10 nanogram per liter, met uitzondering van Washington (19 nanogram per liter). Waarden hoger dan 60 nanogram per liter werden aangetroffen in Berlijn en Amsterdam.
“We houden dit goed in de gaten en hebben het onder controle”, benadrukt Saida Ahyad, woordvoerder van Waternet. “Gadolinium is een stof die lastig volledig te verwijderen is, maar de huidige zuiveringsprocessen halen al circa 60 tot 80 procent weg. De hoeveelheden in het drinkwater zijn heel laag, ruim onder de normen, en vormen een verwaarloosbaar risico voor de gezondheid. We blijven dit meten. Daarbij vinden we het belangrijk om het probleem vooral bij de bron aan te pakken. Dat betekent: samen met onderzoeksinstellingen en andere waterbeheerders, om inzicht te houden in bronnen en trends. We kijken hoe we de uitstoot van deze stoffen kunnen verminderen en kennis delen over betere oplossingen, zoals gebruik van plaszakken in ziekenhuizen. Zo proberen we te voorkomen dat deze röntgencontrastmiddelen in ons milieu terechtkomen.”
Een voorbeeld van een concrete actie om gadolinium in het drinkwater terug te dringen is een onderzoek in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), waar Philips met RIWA-Rijn werkt aan MRI-technieken zonder contrastmiddelen. Het onderzoek wordt gefinancierd door NWO en de Topsector High Tech Systemen en Materialen (HTSM).
