De nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA wil de komende kabinetsperiode fors inzetten op water en milieu. In het coalitieakkoord Aan de slag - Bouwen aan een beter Nederland (2026–2030) wordt water benoemd als een essentieel onderdeel van toekomstgericht beleid. Verbetering van de waterkwaliteit, borging van de drinkwatervoorziening en blijvende aandacht voor waterveiligheid vormen daarbij de kern.
Het kabinet spreekt de ambitie uit om de waterkwaliteit in Nederland structureel te verbeteren. Daarbij moet wel de KRW herzien worden. Nederland wil inzetten op vereenvoudiging van de richtlijn, met als doel te komen tot “een ambitieuze en realistische richtlijn”, die ruimte biedt om samen met relevante waterpartners te werken aan concrete verbetermaatregelen. Daarmee moeten de risico’s van watervervuiling worden verkleind.
PFAS
Ook de aanpak van zeer zorgwekkende stoffen krijgt aandacht. PFAS wordt in het akkoord expliciet genoemd als stofgroep met grote risico’s voor gezondheid en leefomgeving. Nederland wil kartrekker worden van een Europees verbod op PFAS. In de tussentijd onderzoekt het kabinet samen met betrokken partijen hoe de vraag naar PFAS-houdende producten kan worden teruggedrongen en consumenten kunnen worden geholpen bij het kiezen van alternatieven.
Daarnaast wordt bekeken of en hoe op korte termijn een lozingsverbod voor PFAS mogelijk is. Bestaande lozingsvergunningen voor zeer zorgwekkende stoffen worden kritisch getoetst en waar nodig aangescherpt; nieuwe vergunningen worden alleen verleend onder strikte voorwaarden en op basis van de beste beschikbare technieken.
De beschikbaarheid van schoon drinkwater wordt in het akkoord als een expliciete opgave benoemd. Het kabinet wil ervoor zorgen dat ook in de toekomst voldoende drinkwater beschikbaar blijft door uitvoering te geven aan het Actieprogramma beschikbaarheid drinkwaterbronnen. Daarmee erkent de coalitie de toenemende druk op drinkwaterbronnen als gevolg van bevolkingsgroei, klimaatverandering en ruimtelijke ontwikkelingen.
Deltaprogramma
Waterveiligheid blijft een vaste pijler van het beleid. Het kabinet blijft werken aan de uitvoering van het Deltaprogramma en aan de herijking van de Deltabeslissingen. Daarmee wordt voortgebouwd op het bestaande beleid rond bescherming tegen overstromingen en zoetwatervoorziening.
In de ruimtelijke ordening kiest het kabinet nadrukkelijk voor de lange termijn. In de Nota Ruimte wordt het principe ‘water en bodem sturend’ richtinggevend. Dat betekent dat de kenmerken en beperkingen van bodem en watersysteem leidend moeten zijn bij ruimtelijke keuzes, zoals woningbouw en infrastructuur.
Ook in de landbouw- en natuuropgave speelt water een duidelijke rol. Per gebied wordt gewerkt aan stikstofreductie, natuurherstel, waterkwaliteit en het tegengaan van verdroging. In de aanpak rond Natura 2000-gebieden wordt waterkwaliteit expliciet genoemd als onderdeel van de gebiedsgerichte aanpak.
Financieel wordt binnen het investeringspakket van 20 miljard euro voor landbouw, natuur en stikstof ook ruimte gereserveerd voor water. Tot en met 2035 wordt 1,25 miljard euro vrijgemaakt voor compensatie in de meest kwetsbare watergebieden, waar agrarisch grondgebruik wordt geëxtensiveerd ten behoeve van de doelen van de KRW. Daarnaast is binnen het pakket expliciet budget gereserveerd voor KRW- en watermaatregelen.
Monitoring
Het kabinet benadrukt verder dat een zoveel mogelijk gesloten kringloop per bedrijf of per gebied minder vervuilend is en bijdraagt aan een betere waterkwaliteit. Daarom wordt uiterlijk in 2032 een eenvoudige grondgebondenheidsnorm ingevoerd, met een uitzondering voor bedrijven die voldoen aan doelsturing. In uitspoelingsgevoelige gebieden wordt daarnaast onderzocht of een grasland- en rustgewasplicht nodig is.
Om de voortgang te volgen, wil het kabinet investeren in monitoring. Met een goed meetnetwerk wordt elke twee jaar de landelijke en regionale voortgang op het gebied van natuur, bodem en water gemonitord. Op basis daarvan kan worden bijgestuurd wanneer dat nodig is.
