De Duitse regionale overheid treedt vooralsnog niet op tegen de hoge PFAS-concentraties in geloosd industrieel afvalwater in de Rijn bij Leverkusen. Dat blijkt uit het antwoord op een bezorgde brief die was verstuurd door RIWA-Rijn, de vereniging van Nederlandse drinkwaterbedrijven die water winnen uit de Rijn.
Bij het lozingspunt in de Rijn van een zuiveringsinstallatie van het chemisch industriepark Leverkusen-Bürrig, werden in 2025 hoge concentraties PFAS aangetroffen, ver boven de in Noordrijn-Westfalen gangbare oriëntatiewaarde voor milieu- en gezondheidsschade van 35 gram per dag. Er was zelfs een piekbelasting van 1,8 kilogram PFBS - een PFAS variant - op één dag, zo bleek uit openbare meetgegevens. De bron daarvan is drainagewater afkomstig van een industriële vuilstortplaats op het terrein van ChemPark Leverkusen.
De vereniging van Nederlandse drinkwaterbedrijven in het stroomgebied van de Rijn stuurde daarop een bezorgde brief naar het regionale bestuur in Keulen, omdat in ons land 5 miljoen mensen van de Rijn afhankelijk zijn voor hun drinkwater. Hoe zwaarder de PFAS-vervuiling, hoe hoger de kosten voor de bereiding van drinkwater.
Stortplaatspercolaat
“Het verwijderen van PFAS uit stortplaatspercolaat blijkt technisch een uitdaging te zijn”, schrijft het districtsbestuur van Keulen aan RIWA-Rijn. “De uitdaging ligt enerzijds in het feit dat slechts een klein deel van de gebruikelijke PFAS-zuiveringsprocessen geschikt is voor PFAS met korte ketens. Anderzijds bevat het percolaat nog andere anorganische en organische stoffen die de gebruikelijke PFAS-zuiveringsprocessen verstoren. Er is momenteel geen stand van de techniek voor de verwijdering van PFAS met korte ketens uit stortplaatspercolaat."
De exploitant van de zuiveringsinstallatie, Currenta, test wel technieken om PFAS te verwijderen uit het percolaat. Het districtsbestuur van Keulen hoopt als bevoegde toezichthoudende autoriteit dat er een techniek wordt ontwikkeld zodat er “een langdurige verbetering optreedt van de huidige situatie”.
RIWA-Rijn directeur Gerard Stroomberg is bezorgd over de situatie in Leverkusen: “We verwachten veel van het Europese restrictievoorstel om de PFAS-belasting van de Rijn in de toekomst sterk te reduceren. Maar dat zal niets betekenen voor voortdurende lozingen vanuit historische vervuilingen zoals deze vuilstortplaats in Leverkusen. Daar hebben we actief ingrijpen van de overheid voor nodig en dat begint met een adequaat meetprogramma waar we in onze brief aan het districtsbestuur in Keulen om hebben gevraagd.”
Geen wettelijke eisen
Het districtsbestuur Keulen kan niet optreden tegen de PFAS-lozingen omdat er geen wettelijke eisen gelden voor deze niet-afbreekbare chemische stoffen in het meten van de waterkwaliteit. Daarom speelt PFAS geen rol in het vaststellen van de meetfrequentie en de rapportagegrenzen van deze stoffen in het geloosde afvalwater. Het ontbreekt de regionale overheid aan een wettelijke basis voor het vaststellen van emissiegrenswaarden voor PFAS in gereinigd industrieel afvalwater omdat dit exclusief is voorbehouden aan de Duitse federale overheid. Ten slotte laat het districtsbestuur weten dat het analyseren van afvalwatermonsters op PFAS technisch lastig is, omdat de huidige meetmethode daar niet geschikt voor is.
Hoewel de Europese Commissie aankoerst op een lozingsverbod van PFAS in de Rijn, zal dat nog jaren op zich laten wachten. In de Internationale Rijncommissie hebben Nederland, Duitsland, Frankrijk en Zwitserland met elkaar afgesproken om als eerste de meetmethoden, normstellingen en emissiebronnen van PFAS in het stroomgebied van de Rijn te inventariseren en met elkaar uit te wisselen. Dit najaar wordt dat rapport opgeleverd.
LEES OOK
H2O Actueel: Opnieuw oproep aan Duitse overheid: stel paal en perk PFAS-lozingen Rijn
