Om de verslechterende ecologische toestand van het Veerse Meer in Zeeland een halt toe te roepen, is het toegevoegd aan de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW).
PAGW richt zich op zogeheten systeemherstel van grote wateren. Ten behoeve van het herstel van het Veerse Meer wordt vanaf eind dit jaar een zogeheten pré-verkenning uitgevoerd door Rijkswaterstaat, provincie Zeeland, Staatsbosbeheer en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De pré-verkenning formuleert oplossingsrichtingen voor een forse klimaatrobuuste verbetering van leefgebied van bodemdieren, vissen en vogels.
Uit een recent in opdracht van Rijkswaterstaat gepubliceerde systeemanalyse van Waardenburg Ecology komt een ongezond beeld naar voren van het ecosysteem van het Veerse Meer, een afgesloten zee-arm langs de Oosterschelde. De helft van de waterbodem van het meer is ecologisch levenloos door slechte zuurstofcondities. Het meer wordt geteisterd door invasieve exoten, zoals Japanse kruiskwal en snelgroeiend Japans wier. Bovendien is het Veerse Meer arm aan vissen en aan watervogels.
Om het meer ecologisch in balans te brengen is meer variatie nodig in ondiepe oevers en overstromingsgraslanden, meer verversing van het water en een gezond voedselweb.
Inlaat
Tot de bouw van de Deltawerken stond het Veerse Meer in open verbinding met de Noordzee. Het veranderde in 1961 in een stilstaand brakwatermeer zonder getij. In het meer ontstonden hoge concentraties nutriënten door het ingelaten polderwater rondom het meer. Ook kampt het Veerse Meer met zuurstofloosheid.
Daarom werden in 2004 in de Zandkreekdam twee doorlaten aangelegd om de waterkwaliteit en ecologie van het meer te verbeteren. De inlaat heet Katse Heule. Via de doorlaat kan nu 40 kubieke meter vers water per seconde uit de Oosterschelde worden binnengelaten. Dat heeft geleid tot lichte opleving van de ecologische kwaliteit van het Veere Meer.
Niettemin maken ecologen zich zorgen over verdere verslechtering van het meer in waterkwaliteit, bodem en soortenrijkdom. Lozingen van polderwater leiden tot daling van zuurstofgehaltes en tot extreme algen- en wierengroei. In het Veerse Meer is de concentratie stikstof twee keer zo hoog en fosfor ruim drie keer zo hoog als in de Oosterschelde, stelt de systeemanalyse. Slib op de bodem laat het fosfor los.
Het woekerende exotische zeewier bezorgt overlast aan waterrecreanten, want de wieren kunnen buitenboordmotoren in de soep draaien en maken het zwemmers en duikers lastig. Bovendien zorgt aangespoeld afstervend bessenwier voor stankoverlast aan de oevers. Het Veerse Meer is geliefd bij watersporters. Vanwege het belang voor de watersport, overweegt provincie Zeeland het wierprobleem te bestrijden door in het voorjaar Japans bessenwier te maaien op plekken waar veel toeristen komen.
Systeemherstel
Door de zeespiegelstijging zal de waterkwaliteit van het meer volgens onderzoekers verder verslechteren, omdat er dan minder uitwisseling mogelijk is van vers water uit de Oosterschelde. Een grote opening in de Veerse Gatdam is een mogelijke oplossing. De kosten daarvan (honderden miljoenen euro’s) vindt provincie Zeeland te hoog. Daarom wordt vooralsnog gekeken naar verruiming van de bestaande inlaat Katse Heule.
