Het Europees Parlement heeft een initiatiefrapport aangenomen met aanbevelingen voor de aankomende Water Resilience Strategy van de Europese Commissie. Met deze strategie wil de Commissie ervoor zorgen dat lidstaten zich weerbaar maken voor toenemende waterproblemen door extreme weersomstandigheden, droogte en overstromingen.
In het rapport, dat op 7 mei met meerderheid is aangenomen, vragen de parlementariërs de Europese Commissie om afdwingbare, sectorale doelstellingen in te stellen voor efficiënt en circulair watergebruik. Ook willen ze dat de EU meer doet om watervervuiling door medicijnen, bestrijdingsmiddelen, meststoffen, microplastics en andere chemicaliën te verminderen.
Verder wil het Parlement dat klimaatadaptatie wordt geïntegreerd in sectorale plannen en beleidsmaatregelen voor land- en watergebruik, en dat er speciale aandacht gaat naar regio\'s die met unieke uitdagingen worden geconfronteerd, zoals eilanden, ultraperifere gebieden en het Middellandse Zeegebied.
Ook stelt het rapport dat de paraatheid en crisisrespons op waterschaarste, droogte en overstromingen aanzienlijk moeten worden verbeterd. Hiertoe vraagt het Parlement de Commissie om financiering beschikbaar te stellen voor duurzaam waterbeheer, nature-based solutions en innovatieve watertechnologieën voor circulair watergebruik. Tot slot dringt ze erop aan te investeren in kunstmatige intelligentie, realtime lekdetectie en cyberbeveiliging van kritieke waterinfrastructuur.
Inbreng waterschappen
Bij de totstandkoming van het initiatiefrapport heeft de Unie van Waterschappen namens Nederland gepleit voor onder andere een instemmingsplicht bij ingrepen die benedenstrooms risico’s veroorzaken voor de waterbeschikbaarheid of overstromingsgevaar. Als voorbeeld hiervan signaleren de waterschappen de onwenselijke benedenstroomse effecten van de bouw van een nieuwe kerncentrale in Wallonië, de aanleg van het nieuwe Kanaal Seine-Noord, en het onttrekken van rivierwater voor het vullen van Duitse bruinkoolmijnen.
Benedenstrooms gelegen landen, stellen de waterschappen, moeten in zulke gevallen in staat worden gesteld om samen met de waterbeheerders van bovenstroomse gebieden verstandige keuzes te maken. Ook heeft de Unie gepleit voor grensoverstijgende stresstesten en het grensoverstijgend opstellen van beheer- en inrichtingsplannen voor watersystemen.
Voor het versterken van de grensoverstijgende stroomgebiedsaanpak zouden de waterschappen graag zien dat de Europese Commissie de leiding neemt, door samenwerking tussen overheden te versterken of initiëren en kennisuitwisseling tussen lidstaten tot stand te brengen. Ook hebben de waterschappen gepleit voor Europese financiering als katalysator voor internationale samenwerking.
De Nederlandse inbreng heeft zijn vruchten afgeworpen, constateert Luzette Kroon, bestuurslid internationaal van de Unie van Waterschappen. “We zien onze inbreng nadrukkelijk terug in het resultaat. Wel hadden we meer ambitie verwacht op het gebied van waterkwaliteit. Waterweerbaarheid gaat namelijk over kwantiteit én kwaliteit.”
Waterkwaliteit
Teleurstellend vindt de Unie bijvoorbeeld de lage ambities die het Parlement heeft getoond op het gebied van PFAS. Waar de Unie pleit voor een volledig verbod op PFAS, zet het Parlement slechts in op het uitfaseren van PFAS in consumptieproducten. Ook vinden de waterschappen het een stap achteruit dat het Europees Parlement oproept om de impact van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid binnen de in januari vastgestelde Richtlijn stedelijk afvalwater opnieuw te beoordelen.
Daarin staan de Nederlandse waterschappen niet alleen. In een gezamenlijke brief aan de Europese Commissie hebben Europese waterorganisaties betoogd dat de Richtlijn stedelijk afvalwater al een zorgvuldig compromis is, en dat mens noch milieu erbij gebaat is als de discussie over producentenverantwoordelijkheid opnieuw wordt opgerakeld. “Het heropenen van dit debat zou leiden tot ernstige juridische en financiële onzekerheden”, schrijven ze, “waardoor de uitrol van de vierde zuiveringstrap zou worden uitgesteld (…) in een tijd waarin juist dringend en consistent actie nodig is om de volksgezondheid te beschermen en de aantasting van aquatische ecosystemen te voorkomen.”
Verwacht wordt dat de Europese Commissie de Water Resilience Strategy op 4 juni zal publiceren.
