De versterking van de Waddenzeedijk tussen Koehool en Lauwersmeer gaat onverminderd door. Al maanden werken Wetterskip Fryslân, samen met de Provincie Fryslân, Rijkswaterstaat, gemeenten Waadhoeke en Noardeast-Fryslân én vertegenwoordigers uit landbouw- en natuursectoren (1DYK) aan een ambitieus plan: niet alleen het verbeteren van de zeedijk, maar ook natuurherstel en gebiedsverrijking.
Die gezamenlijke ambitie mondde uit in een intensief proces waarbij gezocht werd naar gedeelde belangen. Ondanks de inzet van alle partijen is er geen overeenstemming bereikt over een samenhangend gebiedsplan. Toch leverde het traject een lijst op van kansrijke, concrete maatregelen – en daarmee een fundament voor verdere samenwerking.
Veiligheid voorop
Omdat de veiligheid van de dijk voorop staat, gaan de plannen voor de versterking door. Maar de betrokken partijen willen meer doen dan alleen technische verbeteringen. De meest kansrijke voorstellen uit het gebiedsplan worden daarom alsnog in kleinere, gezamenlijke deelprojecten opgepakt. Daarnaast wordt gestart met een nieuwe verkenning: een ruimtelijk plan voor de kustzone. De hoop is dat dit in de toekomst alsnog leidt tot een breed gedragen ontwikkelingsplan voor het gebied.
“Er is begrip voor de spanning in het gebied als het gaat om de natuurcompensatie van de dijkversterkingsprojecten”, zegt Frank Jorna, voorzitter van de stuurgroep 1DYK. “Dit vraagt dat we de ruimtelijke vraagstukken in een breder perspectief plaatsen en deze verder verkennen met onze gebiedspartners. Voor het uitvoeren van de koppelkansen blijven we elkaar opzoeken.”
Een belangrijk onderdeel van het dijkversterkingsproject is de aanleg van een brede, groene dijk op meerdere plekken langs het traject. Deze dijk, opgebouwd uit gras en klei, sluit beter aan op het landschap en biedt voordelen voor de toekomst. Bij stijgende zeespiegel is hij eenvoudiger en goedkoper aan te passen dan een traditionele asfaltdijk. Bovendien is de groene variant duurzamer.
Heikel punt
Door optimalisaties in het ontwerp is de benodigde ruimte voor de dijkverbreding inmiddels teruggebracht tot 30 hectare – 15 procent minder dan het voorkeursalternatief dat in 2021 werd vastgesteld. Hierdoor nemen ook de natuureffecten af. Toch blijft natuurcompensatie een heikel punt. Met name de inzet van landbouwgrond voor compensatie stuit op weerstand. Het was één van de hoofdonderwerpen in het gebiedsplan waar de partijen geen overeenstemming over wisten te bereiken.
Om in aanmerking te blijven komen voor financiering vanuit het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP), moet Wetterskip Fryslân de uitwerking van de dijkversterking voortzetten. In mei 2025 bespreekt het Algemeen Bestuur van het waterschap de uitkomsten van het proces en de mogelijkheden om de groene dijk daadwerkelijk te realiseren.
