Welke rifstructuren zijn geschikt om op grote schaal uit te rollen in de Noordzee en daarmee een kickstart te geven aan het onderwaterleven? Wetenschappers, natuurorganisaties, offshorebedrijven en de overheid gaan het de komende vier jaar gezamenlijk onderzoeken in het project Rifherstel-XL, een initiatief van Natuurversterking Noordzee.
Harde structuren zoals oesterriffen zijn volgens de elf samenwerkingspartners “de kraamkamers van biodiversiteit op zee”. De afgelopen decennia zijn die rifstructuren echter vrijwel verdwenen door menselijk ingrijpen, klimaatverandering en ziektes.
De laatste jaren is er wel volop geëxperimenteerd met rifherstel, waardoor de nodige kennis is opgebouwd. Maar dat betreft vooral kleinschalige pilots. Voor serieus natuurherstel is meer nodig, en daarom wordt nu voor het eerst op grote schaal onderzocht hoe riffen op de Noordzee kunnen worden hersteld.
Dat lukt door samen te werken met partijen in de maritieme infrastructuur, zegt projectleider Nienke Oostenbrink in een toelichting. “Hiermee hebben we de slagkracht om als rifherstellers de stap te zetten van experimenteren naar standaardiseren, om van startup naar scale-up te gaan.”
Fruitbomen
Natuurversterking Noordzee is een publiek-private samenwerking tussen het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), EcoShape en De Rijke Noordzee. Samen met partners uit de offshore-industrie, de ngo-sector en de wetenschap werkt de alliantie aan het herstellen van de Noordzeenatuur.
Voor het project Rifherstel-XL geldt 2026 als een voorbereidingsjaar: bestaande rifstructuren worden getest en verbeterd voor toepassing op grotere schaal. Voorbeelden zijn ‘treereefs’, afgedankte fruitbomen die fungeren als houten rifstructuur om onderwaterleven aan te trekken, en ‘spat on substrate’, miljoenen jonge oesters op stenen.
Op basis van de resultaten worden de definitieve ontwerpen in productie genomen. Ook worden alle voorbereidingen getroffen die nodig zijn om volgend jaar de riffen op de zeebodem te plaatsen en te monitoren.
Friese Front
De pilots vinden plaats op het Friese Front, een natuurgebied ten noorden van de Waddeneilanden, op een dag varen vanaf Harlingen. Twee jaar lang zal hier intensief gemonitord worden hoe de nieuwe rifstructuren zich ontwikkelen en wat voor impact ze hebben op het zeeleven.
“Rifherstel doen op de bodem van een ruige zee is pionieren”, zegt Pauline Kamermans, senior onderzoeker bij Wageningen Marine Research. “We gaan al doende van de pilots leren welke vormen van rifherstel het beste werken op open zee.”
Het project Rifherstel-XL staat onder leiding van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). Verder werken mee: Wageningen Marine Research, Waardenburg Ecology, Van Oord Ocean Health, EcoShape, De Rijke Noordzee, Naturalis Biodiversity Center, TU Delft, Stichting Zeeschelp, ARK Rewilding Nederland en Stichting Doggerland.
