Door klimaatverandering staat het water in de rivieren vaker laag en vaker hoog. Dat is een uitdaging voor de binnenvaartsector. Binnen onderzoeksproject TRANS2 is de afgelopen twee jaar gewerkt aan een adaptatiestrategie voor de sector, variërend van aanpassingen aan de vloot tot nieuwe logistieke oplossingen.
“De binnenvaart is ontzettend belangrijk en wordt te weinig gezien”, stelt Rolien van der Mark, expert rivierkunde en binnenvaart bij Deltares en projectcoördinator van TRANS2.
Rolien van der Mark“Er worden jaarlijks tonnen en tonnen aan goederen over het water vervoerd. Eenvoudig gezegd: het past gewoon absoluut niet als je dat vanuit de haven van Rotterdam over de weg zou willen vervoeren. Maar veel mensen weten dat niet, omdat die schepen natuurlijk vrij ongemerkt voorbij varen de hele dag.”
“Om dat zo te houden, ook met steeds extremere waterstanden in de rivieren, zijn er eigenlijk twee knoppen waar je aan kunt draaien”, legt Van der Mark uit. “Je hebt de rivier zelf en je hebt de sector. Het is niet mogelijk van de rivier alleen maar een vaarweg te maken. Die heeft ook talloze andere functies.”
Binnen TRANS2 is daarom gekeken wat de sector zelf kan doen om de binnenvaart klimaatbestendig en duurzaam te maken. Dat gebeurde in een consortium met in totaal vijftien deelnemers, waaronder de Havenbedrijven van Amsterdam en Rotterdam, , het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Rijkswaterstaat, kennisinstellingen en partijen uit de binnenvaartsector zelf.
Van der Mark onderscheidt drie oplossingsrichtingen voor de binnenvaart: een andere vloot, logistieke aanpassingen en betere informatievoorziening. “Daarbij gaat het om informatie voor de korte termijn, hoe laag staat het water over vijf dagen, maar ook verder vooruit, om strategische keuzes te kunnen maken.”
“Het aanpassen van de vloot is nog niet zo eenvoudig als het lijkt. Het gaat in elk geval langzaam, want slechts 1 tot 3 procent van de schepen wordt jaarlijks vervangen. Daarnaast, is het ook lastig met de businesscase, want schepen die geschikt zijn voor laag water, presteren minder als het waterpeil normaal staat. Dat maakt de sector huiverig om hierin te investeren.”
Bij logistieke aanpassingen denkt Van der Mark aan zogeheten ‘hubs & spokes’, bekend uit de luchtvaart. “Daarbij probeer je de scheepslading optimaal te krijgen door lading over te slaan op terminals onderweg. Binnen het project is ook de al bestaande digitale tweeling van de vaarwegen doorontwikkeld. Die maakt beter inzichtelijk welke alternatieve routes er zijn bij stremmingen en wat dat betekent voor de reistijd en de laadcapaciteit.”
Het eindrapport van TRANS2 bevat veel aanbevelingen om door te gaan met het onderzoek. “Dit was een vrij breed opgezet onderzoek. In een eventueel vervolg zou je meer de diepte in willen gaan. Ik denk dat dit project in elk geval heeft laten zien dat er mogelijkheden zijn om de binnenvaart te behouden, ook met een veranderend klimaat.”
