KWR Water Research Institute ziet een stijgende vraag naar het onderzoeken van rioolwater op drugs(resten). En behalve een toenemende vraag, ook een toenemende complexiteit.
Waar voorheen zo’n vijf of zes gemeenten per jaar voor drugsonderzoek bij het instituut aanklopten, zag KWR dit vorig jaar verdubbelen naar elf gemeenten en een waterschap. Door een toename van illegale drugshandel willen gemeenten steeds vaker het drugsgebruik in kaart brengen van specifieke wijken waar dit plaatsvindt.
KWR is één van de partijen die zich in Nederland bezighoudt met rioolwateronderzoek rondom drugs. Naast KWR zijn dat bijvoorbeeld ook het RIVM en het Trimbos Instituut. KWR onderzoekt drugs in het watermilieu sinds 2009, toen in de drinkwatersector zorgen bestonden over drugs(resten) in oppervlaktewater en oeverfiltraat.
Inmiddels wordt rioolwateronderzoek structureel ingezet om geografische en temporele verschillen en trends in drugsgebruik in kaart te brengen. Bijvoorbeeld voor het European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction, waterschappen, provincies, gemeenten of GGD’en. De meeste vraag naar drugsonderzoek krijgt KWR vanuit gemeenten. Rioolwateronderzoek levert hen bruikbare data op over welke drugs er binnen een bepaald gebied gebruikt of geloosd zijn.
Nationale regie
Onderzoeker Thomas ter Laak verwacht dat de vraag verder zal blijven toenemen. “Drugsgebruik is een toenemend maatschappelijk probleem”, aldus Ter Laak. “Bestuurders en de gezondheidszorg willen meer inzicht en houvast. Door expertises en gegevens te combineren kunnen we meer van de data leren, zodat we meer generieke uitspraken kunnen doen over patronen van drugsgebruik die we in ons land zien opduiken. En ik hoop dat de nationale overheid sturing aan de metingen gaat geven, zodat we gefragmenteerde kennis van gemeenten beter kunnen samenbrengen voor een landelijk overzicht.”
De aanleiding voor de toegenomen vraag vormt gelijk ook de aanleiding voor de toegenomen complexiteit. Het gevraagde inzicht in drugs(resten) in het rioolwater van een specifieke wijk vereist namelijk de (figuurlijke) afbakening van specifieke stukken rioolstelsels om te bemonsteren. Een complexe klus, waarbij wordt samengewerkt met gemeenten en waterschappen, en waarbij ‘soms wat kunst- en vliegwerk nodig [is] om bemonsteringsapparatuur op een strategische locatie te plaatsen’, aldus Ter Laak.
Alcohol
Het onderzoek van KWR richt zich op stimulerende, geestverruimende en verdovende middelen zoals cocaïne, cannabis, XTC, ketamine en amfetamine (speed), maar ook alcohol. Afgelopen jaar heeft KWR op verzoek van twee gemeenten het alcoholgebruik ingeschat aan de hand van ethylsulfaat, een stofwisselingsproduct van ethanol en betrouwbare biomarker voor alcoholgebruik.
Met rioolwateronderzoek kan ook de (lokale of nationale) consumptieomvang of financiële omvang van de drugsmarkt worden ingeschat, schreven onderzoekers van KWR eerder eens in Water Matters. Daarbij worden waterkwaliteitsdata, verkregen uit de bemonstering van rioolstelsels of rioolwaterzuiveringen, gecombineerd met bevolkingsstatistieken en gegevens over de uitscheiding van drugs(resten). Soms kunnen heel lage rioolwaterconcentraties al gebruikt worden om de consumptieomvang binnen een gemeente tot op gramniveau in te schatten. Ook leent rioolwateronderzoek zich voor de detectie van grondstoffen voor de productie van drugs, voor bijvoorbeeld de opsporing van drugslabs.
LEES OOK
H2O Actueel: Van Hall Larenstein van start met vier nieuwe onderzoeken over waterkwaliteit en -veiligheid
H2O Vakartikel: Samen sterk voor schoon water: één geharmoniseerde analysemethode
