Bij een experimenteel onderzoek zijn gedurende 2,5 jaar 32 piramidevormige ‘riffen’ van afgedankt perenhout in de Waddenzee geplaatst. Bij monitoring bleken 2 tot 3,5 keer meer vissen rond de riffen te zwemmen dan verderop.
“De oceanen hebben ongelofelijk veel structuren verloren door menselijk handelen”, vertelt Jon Dickson. Als deel van zijn promotieonderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen, voerde hij dit onderzoek uit bij het NIOZ. “Daar zijn meerdere redenen voor, zo zie je dat de stroom van drijfhout naar zee sterk is afgenomen. Terwijl dat drijfhout belangrijk is voor soorten die een vaste ondergrond nodig hebben. Denk aan oesters. 99 procent van de oesterbedden in Europa is weg. Dan heb je het over een gebied ter grootte van het land Slovenië.”
Jon DicksonDickson kwam op het idee om structuren terug te plaatsen in de Waddenzee. Hij probeerde het eerst met kleinere stenen en blokken hout. “Maar het bleek al gauw dat die elementen werden opgegeten door krabben of bedekt werden met zand. We zagen wel dat het bovenste deel van dat hout of steen zeeleven aantrok.”
Daarom ontwikkelden Dickson en zijn collega’s een piramidevormige structuur van circa twee meter hoog. In totaal maakten ze 32 van zulke riffen. Hiervoor gebruikten ze afgedankte fruitbomen. In clusters van 8 werden ze op 4 locaties in de Waddenzee geplaatst.
En dat heeft op die locaties tot een toename van het aantal vissen en andere levensvormen geleid. “Als we van onderop beginnen dan zien we bij de cementen voet, de onderste 30 centimeter, zeepokken en zeesterren. Daarboven mossels en oesters en daaromheen talloze vissoorten.”
Ook in het hout gebeurt iets interessants. “Daar heeft de paalworm zich gevestigd. Die eet het hout en dient later weer als voeding voor kabeljauw en zeebrasem. Zo zie je wat voor belangrijke rol hout speelt in het ecosysteem. Eerst om leven aan te trekken, maar daarna ook om het te produceren. Bij de laatste metingen zagen we enorme hoeveelheden visseneieren.”
Behalve met vallen en fuiken werden metingen overigens ook verricht met een sportvissonar. “De turbulente omstandigheden in de Waddenzee maakten de monitoring moeilijk. Door een gewone visserssonar om te bouwen, konden we op relatief gemakkelijke manier de constructies in de gaten houden. En we kwamen tot de conclusie dat de piramides meer leven aantrok tot een straal van ongeveer drie meter. Met de sonar hebben we 2 tot 3,5 keer meer vis gevonden, maar met visfuiken zelfs 6 keer meer bij riflocaties. We zijn er vrij zeker van dat de sonarmetingen de controlegroepen overwaarderen, maar dat is niet te vermijden. 6 keer meer is nauwkeurig en aantoonbaar.”
Dickson denkt dat het creëren van ‘biodiversiteitseilanden’ van hout een goede manier zou zijn om de ecosystemen in de oceanen te versterken. “Het is ondoenlijk om alle structuren die de zee heeft verloren te vervangen. Wat wel kan, is heel gericht verschillende clusters creëren. Daar kan dan vervolgens groei ontstaan.”
