Muskusrattenbeheer Rivierenland heeft voor het eerst een beverrat gevangen door deze op te sporen met een drone met infraroodcamera, schreef Waterschap Rivierenland gisteren op haar website. De beverrat – kleiner dan een bever, groter dan een muskusrat, en gelijkend op beide – werd gevangen in het Wooldse Veen, dicht bij de Duitse grens. Met de drone kan de invasieve exoot ook in moeilijk bereikbare natuurgebieden worden opgespoord, aldus het waterschap.
De waterschappen werken al jaren aan het opsporen en vangen van muskus- en beverratten, vanwege de uitgebreide gangenstelsels die deze dieren in oevers en dijken graven. Doordat ze het dijkprofiel hierbij zo’n 6 tot 8 meter kunnen ingraven, vormen ze een bedreiging voor de waterveiligheid. Ook veroorzaken ze oevererosie door het wegeten van oeverplanten zoals riet en lisdodde, en vormen ze een bedreiging voor inheemse diersoorten die graag tussen deze planten verblijven.
Muskus- en beverratten hebben (elders) in Europa wel natuurlijke vijanden, maar in Nederland komen die niet genoeg voor. Dit, tezamen met hun snelle voortplanting, maakt dat waterschappen zich genoodzaakt zien de dieren actief te bestrijden. Beiden zijn bovendien aangewezen als invasieve exoten, waardoor bestrijding ook een wettelijke verplichting is.
Dit maakt dat in Nederland een ruime 400 muskus- en beverratbestrijders van de waterschappen zich dagelijks storten op het speuren naar vraatsporen aan oevervegetatie en looppaadjes of ‘glijbaantjes’ die de dieren op oevers hebben achtergelaten. Muskusrattenbeheer Rivierenland is één van de regionale samenwerkingsverbanden waarin waterschappen op dit vlak de krachten bundelen, en is actief in de werkgebieden van waterschap Rivierenland, Vallei en Veluwe, Rijn en IJssel en Hollandse Delta. De organisatie, die wordt aangestuurd door Waterschap Rivierenland, beslaat bijna 100 fte die zich voltijd bezighouden met de opsporing en bestrijding van muskusratten, beverratten en andere ‘gravers’.
Temperatuurverschillen
Voor deze taak hebben de waterschappen in der jaren allerhande opsporings- en vangtechnieken uitgeprobeerd, zoals klemmen, fuiken, vangkooien en speurhonden. Om efficiëntere en ‘natuurvriendelijker’ opsporings- en vangtechnieken te testen en ontwikkelen, neemt Waterschap Rivierenland deel aan het Europese project ‘Smart Systems for Monitoring & Trapping Invasive Alien Species’, kortweg LIFE SMART IAS. Hierin werken waterbeheerders, onderzoeksinstellingen, technologiebedrijven en natuurorganisaties uit Nederland, Duitsland en België samen om ervaring op te doen met nieuwe methoden, zoals het gebruik van DNA-sporen in het water (environmental DNA, eDNA) en vangkooien die met behulp van beeldherkenning en kunstmatige intelligentie onbedoelde bijvangst van andere diersoorten voorkomen.
Een nieuwe toevoeging aan dit rijtje is de warmtebeelddrone. ‘Door deze technieken te combineren, bestrijden we doeltreffend en met zo min mogelijk onrust in het gebied’, aldus Rivierenland op haar website. Maar hoe maak je met infraroodbeelden precies onderscheid tussen een warme beverrat en andere warme dingen? “De warmtebeelddrone geeft inderdaad allerlei temperatuurverschillen aan, ook van andere dieren zoals reeën, hazen en meerkoeten. Gelukkig kunnen we met de drone overschakelen naar fotobeeld en heel ver inzoomen, ook op grote hoogte, om zo details in beeld te krijgen. Op die manier kunnen onze bestrijders zien om welk dier het gaat”, aldus een woordvoerder van het waterschap.
De warmtebeelddrone van Muskusrattenbeheer Rivierenland | Foto: Bram Goossens
Continue instroom
Landelijk hebben de waterschappen zich ten doel gesteld om muskus- en beverratten steeds verder terug te dringen tot de landsgrenzen en die situatie vervolgens te consolideren, oftewel de dieren tegen te houden in de grenszones om herkolonisatie te voorkomen. Het uiteindelijke doel aan de horizon is dat er in 2034 geen levensvatbare populaties meer in het binnenland zijn. Dat is het geval als er minder dan 500 individuen per jaar worden gevangen, aldus de Unie van Waterschappen.
Voor de beverrat is de doelstelling ‘terugdringen tot de landsgrens’ in 2013 al behaald; in Nederland leeft geen populatie beverratten meer. Wel moet het dier in de grenszone nog actief weggevangen worden, omdat er een continue instroom vanuit Duitsland is. Door opeenvolgende zachte winters en een ‘minder goed georganiseerde bestrijding’ is de beverratpopulatie in Duitsland namelijk nog omvangrijk, aldus de Unie. Het wegvangen van de instroom van muskus- en beverratten kost de waterschappen jaarlijks meer dan 5 miljoen euro.
LEES OOK
H2O Podium: Goedwillende Knaagkarel (column Phebe Kloos)
H2O Wateragenda: STOWA | Inrichtingsmaatregelen Bever en Das - afwegingen bij dijkversterkingsprojecten (veldbezoek op woensdag 14 januari van 9:00-13:30 uur in Megen)
H2O Watervacatures: Muskusrattenbestrijder (Waterschap Drents Overijsselse Delta)
