Natuurgebied De Borkumse Stenen ligt circa 20 kilometer ten noorden van Schiermonnikoog. Het is een beschermd gebied, volgens de Kaderrichtlijn Mariene Strategie, maar geen Natura2000 gebied. Vier natuurbeschermingsorganisaties daagden de overheid voor de rechter om dat te veranderen.
De Borkumse Stenen ligt tussen de ondiepe Waddenzee en de diepere Noordzee. In het gebied komen stenen riffen en riffen gemaakt door schelpkokerwormen voor, naast zilte en zandige gebieden. Dat zorgt voor veel verschillende leefgebieden. Hierdoor kunnen veel planten en dieren er leven. “Het is een kraamkamer voor veel vissen en daarnaast rusten en foerageren er veel zeezoogdieren en vogels. Dit gebied is echt heel bijzonder. Het is onmisbaar voor het ecosysteem van de Waddenzee en de Noordzee.”
Emilie ReuchlinDit zegt Emilie Reuchlin, directeur van Stichting Doggerland. Deze stichting, met als missie om de natuur van de Noordzee te beschermen en te herstellen, nam samen met de Stichting MOB en de Duitse organisaties Deutsche Umwelthilfe (DUH) en Burgerinitiatief Saubere Luft Ostfriesland, het initiatief voor de aanklacht.
Het Duitse deel van de Borkumse Stenen is aangewezen als Natura2000 gebied. “De Europese Commissie heeft Nederland in 2009 al een aanwijzing gegeven om goed te onderzoeken of het Nederlandse deel niet ook als rifgebied bescherming zou moeten krijgen. Dat onderzoek is gedaan en er zijn riffen, maar het gebied is niet aangewezen als beschermd Natura 2000 gebied. Sterker nog, de overheid blijft volharden in het argument dat de riffen in dit natuurgebied alleen bestaan uit stenen riffen en andere riffen er niet toe doen en dus ook niet voor Natura2000 bescherming kwalificeren.”
Terwijl het juist voor effectief natuurherstel belangrijk is volgens Reuchlin als er een netwerk van beschermde gebieden ontstaat. “Het gaat slecht met de Noordzee. Nederland beschermt, ondanks alle beloften, op dit moment nog maar 1% van de zee effectief tegen alle schadelijke activiteiten. Alle ervaringen en onderzoeken wereldwijd laten zien dat we de hele Noordzee een kans geven te herstellen als we het netwerk van beschermde zeegebieden effectief beschermen.”
Dat hopen de vier organisaties af te dwingen met hun gang naar de rechter, die vermoedelijk binnen zes weken uitspraak zal doen. “Voor de rechter hebben we natuurlijk onze argumenten gegeven en het belang van het gebied toegelicht. De overheid heeft haar argumentatie herhaald.”
Gaswinbedrijf One Dyas
In de rechtbank bleek dat gaswinbedrijf One Dyas zich opwierp als belanghebbende. “Daarover waren we onaangenaam verrast. Vanuit de Europese richtlijnen moeten beslissingen over welke gebieden aangewezen worden als beschermd zeegebied alleen genomen worden op basis van ecologie en natuurwaarden. One Dyas was het daar duidelijk niet mee eens en het bedrijf, en de overheid, vonden eigenlijk dat wij geen belanghebbenden zijn en ook niet mochten vragen of de Borkumse Stenen beschermd kunnen worden. Terwijl onze organisaties juist zijn opgericht om de natuur te beschermen.”
Dit past volgens Reuchlin in de bestaande manier van het denken over natuur als één van de belangen in een gebied als de Noordzee. “We zijn allemaal onderdeel van de natuur. Als het niet goed is voor de natuur, dan is het op de lange termijn niet goed voor ons. Het goede nieuws is wel, dat de natuur veerkrachtig is. Dus als het lukt om gedeelten van de zee de nodige rust en ruimte te geven, dan kunnen daar hele mooie dingen ontstaan.”
“Natuurlijk is de Noordzee een heel druk gebied,” vervolgt Reuchlin. “En als de overheid ruim baan wil geven aan economische belangen of vindt dat Defensie daar overal terecht moet kunnen, dan zijn dat keuzes. Maar wees daar dan tenminste eerlijk en erken dat die keuzes gevolgen hebben. Dan kunnen we plannen maken voor mitigatie of compensatie. Maar dat gesprek wordt helemaal niet gevoerd. En dus komen er steeds meer schadelijke activiteiten bij terwijl de natuur verder achteruit blijft gaan: waar uiteindelijk niks en niemand beter van wordt.”
