Voetballers van Ajax hoeven hun bidonnetje niet meer te vullen met kraanwater: vanaf heden heeft de voetbalclub namelijk een official supplier van premium water. In Trouw verbaasde wetenschapsjournalist Adriaan ter Braack, beter bekend als Sjamadriaan, zich gisteren over deze impliciete diskwalificatie van kraanwater.
Met zijn column raakt Ter Braack aan een ontwikkeling die ook drinkwaterbedrijven niet is ontgaan: de toenemende populariteit van luxury water. Zo signaleerde Vitens in haar jaarverslag onlangs de ‘toename van desinformatie over waterkwaliteit en verdere opkomst van fleswater als statussymbool’, als ontwikkeling die ‘invloed op de bedrijfsvoering’ kan hebben.
Dat vraagt om ‘proactieve communicatie en positionering van drinkwater’, stelde Vitens. Bij deze opgave schoot Ter Braack, wie in zijn column wekelijks de strijd aanbindt met pseudowetenschap en kwakzalverij, in dezen te hulp.
Gentle on the heart
Vrijdag kondigde de voetbalclub namelijk aan tot en met 2029 een overeenkomst te hebben gesloten met het bedrijf Novi8 Water. Novi8 Water wordt ‘Official Supplier’ van Ajax, en zal de spelers, staf en fans voorzien van “premium natural water”, aldus het persbericht van de club. Novi8 Water is een bedrijf dat water importeert uit een gletsjergebied in Noorwegen. Het merk hoort bij de in Alkmaar gevestigde Novi Group, die naast verpakt water ook actief is in de (luxe) meubel- en vastgoedbranche.
“Novi8 Water drinkt licht, schoon en soepel”, en “strengthens your bones, teeth and muscles”, stelt het bedrijf in zijn reclame-uitingen. Ook is het “gentle on the heart”, en helpt het bij je “body’s natural detox process”. Het “komt uit Noorwegen en daardoor proeft het veel en veel puurder”, aldus één van de influencers die reclame voor het bedrijf maken.
Een speciale eigenschap die door Novi8 breed uitgemeten wordt als selling point is de ‘perfecte pH-waarde van 8’. Daarvoor had Ajax het ook dichterbij huis kunnen zoeken, stelt Ter Braack. “Volgens Waternet is de pH-waarde van kraanwater in Amsterdam-Zuidoost, locatie Weesperkarspel, gemiddeld 8,04. Is de Amsterdam Arena niet aangesloten op Waternet?”
Ook is (verpakt) water vanuit Noorwegen naar Nederland verschepen bepaald minder duurzaam dan kraanwater tappen – “maar ja, voor een starter pack kraanwater kun je niet 229 euro vragen”, besluit Ter Braack zijn relaas.
Desinformatie
Novi8 is er slechts één van velen, en in zekere zin is gebotteld water niets nieuws onder de zon. Toch sluit Ter Braacks punt aan bij de signalering van drinkwaterbedrijven dat er sprake lijkt te zijn van een toenemend circuleren van desinformatie over kraanwater, al dan niet gekoppeld aan commerciële belangen. Bijvoorbeeld in video’s op platforms als Instagram, TikTok en YouTube, waarin kraanwater wordt afgeschilderd als minderwaardig of zelfs onveilig. De motieven achter deze ‘anti-kraanwater’-geluiden variëren, maar bij een deel ervan speelt de aanprijzing van verpakt water een rol.
“Ik schrik [van] de hoeveelheid desinformatie die op sociale media op jongeren wordt afgevuurd. Dat voedt wantrouwen”, zei Pieter Litjens, voorzitter van de Vereniging van Waterbedrijven in Nederland (Vewin) in januari in NRC.
Ook KWR-onderzoeker Roberta Hofman maakt zich “echt boos over dit soort filmpjes”, vertelde ze vorig jaar in het NOS-journaal. “We hebben denk ik één van de beste, zo niet het beste kraanwater van de wereld.” Bovendien veroorzaakt kraanwater ‘honderdvijftig keer minder’ CO2-uitstoot dan flessenwater, aldus Hofman in NRC.
Afgenomen vertrouwen
Uit recent onderzoek van Motivaction bleek dat Nederlandse jongeren (18-24 jaar) minder vertrouwen in de kwaliteit van kraanwater hebben dan de rest van de bevolking. Het maakte dat de tien drinkwaterbedrijven en branchevereniging Vewin zich begin dit jaar genoodzaakt zagen om de rondgaande desinformatie in een campagne te weerleggen. Hierin werd onder andere uitgelegd dat flessenwater niet gezonder is, en juist minder gezuiverd wordt en aan minder eisen hoeft te voldoen dan kraanwater.
“Het is natuurlijk prima dat er flessenwater verkrijgbaar is – we zeggen niet voor niks: zorg voor een noodpakket met een aantal flessen uit de supermarkt”, legde Vitens-directeur Tjeerd Roozendaal vorige week uit in Goedemorgen Nederland. Wat kwaliteit betreft doet men er echter goed aan om voor kraanwater te kiezen, benadrukte Roozendaal, onder andere omdat flessenwater “veel minder gecontroleerd” wordt dan leidingwater. Ook benadrukte hij net als Hofman dat de Nederlandse drinkwaterbereiding “echt tot de top” behoort, en een ambacht is waar “200 jaar ervaring in zit”.
Premium ijsklontjes
En terwijl drinkwaterbedrijven het vertrouwen bij jongeren proberen te herstellen, draait de bronwaterbranche haar waterkraan juist verder open. Zowel in Nederland, Europa als wereldwijd, zit de markt voor premium water namelijk in de lift, volgens de analyses van verschillende marktonderzoeksbureaus.
Zo is Groenland, het land met een geschatte 10 procent van de wereldwijde zoetwatervoorraad in handen, haar ijs- en (smelt)water in recente jaren gaan beschouwen als ‘premiumproduct voor consumenten die hoge kwaliteit zoeken’. De afgelopen 5 jaar heeft de Groenlandse regering 13 exportvergunningen voor smeltwater en gletsjerijs verleend aan 6 bedrijven, waaronder een bedrijf dat gletsjerijs naar Dubai verscheept. Aldaar wordt het in de vorm van ijsklontjes aan chique bars en restaurants verkocht, voor 30 euro per doosje van 6 klontjes. Eén van deze bedrijven heeft voor de komende 20 jaar zelfs de exclusieve rechten gekregen op al het smeltwater en ijs van een rivier in Zuid-Groenland.
Liefdesfrequentie
Overigens is de luxe ijsblokjestrend ook neergestreken in de polder. Een ‘rage onder jongeren’ waar de Albert Heijn, Jumbo en Plus sinds kort op inhaken, zijn vijf ‘perfect symmetrische’, premium ijsklontjes in een plastic wegwerpbeker, schreven het AD, PZC, De Gelderlander, Eindhovens Dagblad, Dagblad van het Noorden en Gazet van Antwerpen vandaag. De ijsklontjes zijn van het Belgische bedrijf 528, waar water tijdens het invriezen “gerevitaliseerd” wordt bij een frequentie van 528 Hz. Volgens het bedrijf is dat “de liefdesfrequentie”. Volgens de vele urenlange filmpjes die het geluid op YouTube ten gehore brengen is het een ‘wonderfrequentie’ die ‘whole body regeneration’, ‘golden chakra healing’ en ‘rebirth’ belooft.
De liefdesfrequentie: baat hij niet, dan schaadt hij niet. Maar wat te denken van uitspraken zoals dat ‘kraanwater letterlijk gif is voor je lichaam’?, vroeg Jos Peters zich vorig jaar al eens af in H2O. En “wanneer houdt een bericht op een ongevaarlijke mening te zijn, en wanneer is het misleiding of pure oplichting?”
Met de voorspelde opmars van de high-end watermarkt, worden dat wellicht vragen om over na te denken. Opdat het vertrouwen herwonnen wordt dat kraanwater net zo ‘gentle on the heart’ is, en juist verdergaand gezuiverd is dan premium water uit een pakje.
LEES OOK
H2O Actueel: Online campagne moet desinformatie over drinkwater bij jongeren tegengaan
H2O Opinie: Kraanwater op TikTok, dat is schrikken
H2O Actueel: Amerikaanse invloed in Groenlands waterbedrijf: handel of strategie?
H2O Actueel: Spaans onderzoek: flessenwater tot 3.500 keer schadelijker voor milieu dan kraanwater
