In de Filipijnen daalt de bodem rond de Baai van Manilla in een alarmerend tempo. Op sommige plekken zakt het land met meer dan een centimeter per maand. Voor bewoners staat het water inmiddels letterlijk tot aan de lippen. Een nieuw actieplan moet voorkomen dat ongeveer zeshonderdduizend mensen hun woongebied moeten verlaten. Nieuwsuur belichtte in een reportage de ernst van het probleem.
De ernst van de situatie werd anderhalf jaar geleden pijnlijk duidelijk. "Niet iedereen weet wat er gebeurt. Veel mensen denken dat het alleen door de stijgende zeespiegel komt", zegt Philip Minderhoud, van de Wageningen Universiteit. Volgens Minderhoud ligt de belangrijkste oorzaak bij het grootschalig oppompen van grondwater. Dat gebeurt onder meer voor visteelt, industrie en drinkwater voor de snel groeiende bevolking. Door deze onttrekking klinkt de bodem in en zakt het land steeds verder.
Hoewel de zeespiegelstijging – met enkele millimeters per jaar – ook een rol speelt, is de bodemdaling door de snelheid een veel urgenter probleem. De gevolgen zijn zichtbaar in het dagelijks leven. Huizen komen steeds lager te liggen en wegen worden herhaaldelijk opgehoogd met beton. Ondernemers kampen vrijwel continu met wateroverlast.
Politieke bezwaren
Volgens kustgeoloog Fernando Siringan van de Universiteit van de Filipijnen had de situatie voorkomen kunnen worden. Hij pleitte vijftien jaar geleden al voor het beperken van grondwaterwinning. "De autoriteiten begrijpen de kwestie prima. Maar iets zit in de weg om onze aanbevelingen over te nemen."
Siringan wilde verder onderzoek doen, maar liep tegen politieke obstakels aan. "Vanwege politieke bezwaren werd de financiering gestopt. Er is geen geld voor", zegt hij. "En dus kunnen we niet verdergaan." Ondanks de groeiende problematiek grijpen de autoriteiten vooralsnog niet in. Financiële belangen lijken daarbij een rol te spelen. Het bedrijf dat het meeste grondwater oppompt, wilde aanvankelijk reageren, maar zag daar uiteindelijk van af.
De gevolgen voor bewoners zijn groot. Door de aanhoudende wateroverlast raken steeds meer huizen onbewoonbaar. Wie het zich kan permitteren, verhuist naar hogere verdiepingen. Ook nieuwbouw biedt geen oplossing. In Masantol werd vijf jaar geleden een wijk gebouwd voor bewoners die moesten verhuizen vanwege het water. Maar ook daar zet de bodemdaling door.
VN-klimaatfonds
De urgentie neemt verder toe doordat de zeespiegel deze eeuw naar verwachting met 30 tot 80 centimeter stijgt. Daarmee krijgen ook andere delta’s wereldwijd te maken, al verloopt de bodemdaling daar meestal minder snel. Internationaal wordt gezocht naar oplossingen. Een VN-klimaatfonds dat in 2023 werd opgericht om landen zoals de Filipijnen te ondersteunen, is nog niet operationeel. Wel vond onlangs een internationaal symposium plaats over de situatie in de delta.
Experts stelden daar een actieplan op voor de komende drie jaar. Daarin wordt ingezet op alternatieve waterbronnen, het opvangen van zoet water in natte perioden en extra investeringen in onderzoek. Ook is meer duidelijkheid nodig over de verantwoordelijkheden van verschillende overheden. Daarnaast benadrukken deskundigen het belang van voorlichting aan de bevolking. Minderhoud waarschuwt dat technische maatregelen alleen niet voldoende zijn. "Met alleen nog meer beton ben je er niet."
Bekijk hier de hele uitzending van Nieuwsuur
