Met de toestand van waterplanten in de grote rivieren gaat het langzaam beter. Dat is gunstig voor het halen van de doelen van de Kaderrichtlijn Water.
Dat blijkt uit onderzoek van Eurofins AquaSense in opdracht van Rijkswaterstaat, die sinds 2005 om de 3 jaar de water- en oeverplanten laat onderzoeken in de grote rivieren. Gemiddeld genomen lijkt de waterplantenbedekking licht toe te nemen.
De studie van Eurofins AquaSense is gebaseerd op 250 meetpunten in de Nederrijn-Lek, Boven Rijn, Waal, IJssel, Bedijkte Maas, Oude Maas, Bergsche Maas, Boven en Beneden Merwede, Brabantsche Biesbosch, Noordwaard, Grensmaas en Haringlvliet.
Op basis van deze meetgegevens wordt een toetswaarde Ecologische Kwaliteits Ratio vastgesteld. Deze EKR-score speelt een belangrijke rol bij de beoordeling van de ecologische waterkwaliteit en de KRW-doelen. Met name de EKR-score voor micro-algen fytobenthos laat in de meeste grote rivieren een positieve ontwikkeling zien sinds 2021.
Biezen
Ook wordt het areaal biezen gemeten. Met name langs het Haringvliet, Bergsche Maas en de Merwede gaat het beter met de biezensoorten. In de Biesbosch - dat zijn naam dankt aan biezen - neemt riet steeds meer de plek in van de oorspronkelijke biezenbegroeiing.
In de Bergsche Maas, Merwede, Neder-Rijn, Lek en IJssel gaat het beter met de waterplanten. Het gaat om soorten als smalbladige fonteinkruiden, waterpest soorten en helofyten. Opvallend is de toename tot 34 soorten waterplanten in de BovenRijn en Waal, terwijl de soortenrijkdom van oevervegetatie langs diezelfde rivier sterk is afgenomen van 122 naar 75 getelde soorten planten.
De Hollandse IJssel en de Oude Maas zijn het meest zorgelijk als het gaat om aanwezigheid van waterplanten. “Al langere tijd worden hier nauwelijks waterplanten aangetroffen”, aldus de onderzoekers. Hun advies aan Rijkswaterstaat is om in deze wateren maatregelen te nemen om de ontwikkeling van vegetatie in het water te stimuleren.
Ook in de halfnatuurlijke rivier de Grensmaas gaat het minder goed met de waterplanten. De onderzoekers wijten dat aan het extreme hoogwater van 2021, toen alle begroeiing in het water is weggevaagd. De Grensmaas herstelt zich daar ecologisch nog altijd van.
Invasieve exoten
In steeds meer grote rivieren komen invasieve exoten voor die zich in aantal uitbreiden, melden de onderzoekers. Zorgen zijn er met name over soorten die zich razendsnel vermeerderen langs de oevers, zoals de reuzenbalsemien en Japanse duizendknoop.
Vooral langs de rivieren Boven- en Beneden Merwede, Brabantse Biesbosch en Oude Maas komt reuzenbalsemien steeds meer voor in grote dichtheden. Niet alle beheerders zien deze plant overigens als invasieve exoot.
Ook de grote waternavel wordt steeds vaker aangetroffen in het rivierengebied. Deze soort is afgelopen jaar voor het eerst opgedoken in de Geldersche IJssel bij Doesburg. Daar is meteen bestrijding op gezet door Rijkswaterstaat.
LUISTER OOK
Meer over het halen van KRW-doelen is te beluisteren in het gesprek met Liz van Duin – topambtenaar bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat – in de H2O-podcast De Toekomst van Ons Water.
