De regering van president Donald Trump ziet voorlopig af van de ontmanteling van een belangrijk Amerikaans oceaanmeetnetwerk. Dat maakte de Amerikaanse National Science Foundation (NSF) donderdag bekend, nadat zowel wetenschappers als politici van beide partijen kritiek hadden geuit op het besluit. Het netwerk levert cruciale gegevens over klimaatverandering, oceaanstromingen, ecosystemen en extreem weer.
Volgens een verklaring van de NSF worden verdere werkzaamheden om apparatuur te verwijderen of buiten gebruik te stellen onmiddellijk stopgezet. Ook onderzoekt een expertpanel de toekomst van het systeem, dat bekendstaat als het Ocean Observatories Initiative (OOI). Apparatuur die al uit zee is gehaald, zal opnieuw worden ingezet.
Democratische en Republikeinse senatoren
Het besluit volgt op een gezamenlijke actie van Democratische en Republikeinse senatoren. De Amerikaanse Senaat stemde woensdag in met een maatregel die moet voorkomen dat het meetnetwerk wordt ontmanteld. Wetgevers waarschuwden dat het verwijderen van de installaties gevolgen zou hebben voor de veiligheid van kustgemeenschappen.
Het OOI bestaat uit honderden sensoren en meetinstrumenten op de zeebodem en aan boeien voor de kusten van onder meer Oregon, Washington, Alaska, North Carolina en in de Irmingerzee tussen Groenland en IJsland. Wetenschappers gebruiken de gegevens al tien jaar voor onderzoek naar de opname van broeikasgassen door de oceaan, mariene hittegolven en veranderingen in oceaanstromingen. Ook vissers en meteorologen maken gebruik van de realtime beschikbare data.
De NSF had eerder aangekondigd dat het grootste deel van de apparatuur vóór 2027 zou worden verwijderd. Volgens de organisatie zou dat jaarlijks tientallen miljoenen dollars aan operationele kosten besparen. Critici wezen er echter op dat al honderden miljoenen dollars waren geïnvesteerd in de aanleg van het netwerk.
De kwestie kreeg in Europa veel aandacht. Met name de meetstations nabij Groenland zijn van belang voor onderzoek naar oceaanstromingen die warmte naar Europa transporteren. Nederlandse onderzoekers van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) waarschuwden eerder dat het verdwijnen van deze metingen grote gevolgen zou hebben voor het klimaatonderzoek. Zonder langdurige meetreeksen wordt het moeilijker om veranderingen in oceaanstromingen en de effecten van klimaatverandering te begrijpen.
Noodoplossing
Twee van de vier meetstations bij Groenland zijn inmiddels tijdelijk veiliggesteld. Onderzoekers uit vijf landen, waaronder Nederland, krijgen deze installaties in bruikleen tot ten minste 2028. Oceanograaf Femke de Jong van het NIOZ noemt dat een tijdelijke oplossing tegen de NOS. "Er is een soort noodoplossing bedacht waarmee het ene project ze mag lenen van het andere project, met de belofte dat ze dan in 2028 weer netjes worden teruggegeven." Ze voegt daaraan toe: "We zijn blij dat dit zo kan, maar het is geen langetermijnoplossing."
Hoewel de koerswijziging van de NSF door wetenschappers positief wordt ontvangen, blijft de toekomst van het netwerk onzeker. In het begrotingsvoorstel van de regering-Trump voor 2026 wordt voorgesteld het budget van de NSF fors te verlagen.
LEES OOK
H2O Actueel: Trump-regering beëindigt groot oceaanmeetnetwerk, zorgen over onderzoek naar AMOC en klimaat
