Jo Brouns, Vlaams minister van Omgeving en Landbouw, wil een onafhankelijke Vlaamse watercommissaris aanstellen naar Nederlands model. Deze commissaris – ‘een sterk figuur’ – moet ‘smoel geven’ aan het waterbeleid, en voor meer gezamenlijke slagkracht zorgen in het Vlaamse waterbeheer.
Aanleiding zijn de aanbevelingen die de minister eind mei aangeboden kreeg van een klankbordgroep met ‘topvertegenwoordigers uit verschillende maatschappelijke en economische sectoren’. In opdracht van Brouns had deze groep zich onder leiding van hoogleraar milieubeleid Hans Bruyninckx gebogen over de toekomst van het Vlaamse beleid voor waterkwaliteit en waterveiligheid.
Eén van de aanbevelingen uit het rapport van Bruyninckx is de aanstelling van een ‘neutrale Vlaamse Watercommissaris die (..) een duidelijk mandaat heeft rond governance’, en wie verbindingen kan leggen tussen ‘overheden, maatschappelijke actoren en de kenniswereld’.
‘Zware juridische onzekerheid’
Het idee om een watercommissaris aan te stellen werd in 2023 al eens geopperd, maar toenmalig minister Zuhal Demir zag er weinig brood in. Brouns ziet dat nu anders, omdat Vlaanderen ‘sneller, gerichter en beter gecoördineerd moet werken om de Europese waterdoelen te halen’, daarbij doelend op met name de Kaderrichtlijn Water. Van de 195 Vlaamse KRW-waterlichamen is er slechts één die in zogeheten goede ecologische toestand verkeert.
“Als we Europa willen overtuigen dat Vlaanderen wel degelijk hard werkt aan betere waterkwaliteit, dan moet iedereen mee in bad: overheid, landbouw, industrie, natuur, lokale besturen en waterbeheerders”, aldus de minister. “Zo niet, [dan] kijken we vanaf 2027 aan tegen zware juridische onzekerheid en mogelijk zelfs een vergunningstop.”
De watercommissaris “moet \'smoel\' geven aan ons waterbeleid, want dat is vandaag te versnipperd”, aldus Brouns in een persbericht. “We hebben veel kennis, veel engagement en veel middelen, maar te weinig gezamenlijke slagkracht. Dat moet veranderen.” Daarom gaat de minister op zoek naar ‘een sterk figuur’, zei hij op de radio.
‘Een extra ambtenaar’
“Allemaal goed en wel dat minister Brouns een watercommissaris wil aanstellen, maar ik verwacht vooral dat hij beleid voert. Postjes creëren gaat Vlaanderen niet weerbaarder maken tegen droogte en overstromingen, sterk beleid wél”, reageerde fractievoorzitter Mieke Schauvliege van oppositiepartij Groen gisteren op de aankondiging.
“Er zijn geen langetermijnplannen, structureel budget ontbreekt om grote waterwerken uit te voeren en intussen zit ook de waterkwaliteit op een dramatisch dieptepunt”, aldus haar partij in een persbericht. “Meer dan dat deze regering een watercommissaris nodig heeft, is er nood aan visie, budget en eindelijk beleid.”
Ook fractievoorzitter Egbert Lachaert van oppositiepartij Anders verwacht weinig van een watercommissaris. “Een probleem oplossen door een extra ambtenaar aan te nemen. Het vervolg kennen we. Deze ambtenaar komt met extra regels en heeft meer ambtenaren nodig om die af te controleren. Verder vervolg: de overheid geeft subsidies omdat bedrijven er niet meer uit raken. Nefast gewoon", aldus Lachaert op X.
‘Onoverzichtelijk kluwen’
Natuurorganisatie Natuurpunt daarentegen ziet het voornemen juist als mogelijk soelaas voor “een onoverzichtelijk kluwen van maar liefst 115 verschillende beheerders (polders, wateringen, gemeenten, provincies en de Vlaamse Milieumaatschappij) die elk in hun eigen gebied de spelregels bepalen”. Volgens Natuurpunt is er “dringend nood aan één centrale, strategische sturing”, en kan een onafhankelijk regeringscommissaris een welkome oplossing zijn.
“We zien vandaag helaas te vaak dat broodnodige waterprojecten vastlopen op lokale waterbeheerders die werken vanuit hun eigen logica in plaats van de Vlaamse Blue Deal en het Decreet Integraal Waterbeleid. Een onafhankelijke watercommissaris moet over de regeringsperiodes heen de wettelijke macht krijgen om zulke lokale blokkering te doorbreken.”
