In de helft van de Nederlandse landbouwgebieden voldoet de waterkwaliteit in sloten en beken niet aan de gestelde KRW-normen. Hoewel het mestbeleid sinds 1986 verbeteringen heeft gebracht, lijkt de positieve trend af te zwakken. Dit meldt Unie van Waterschappen naar aanleiding van een recent onderzoek van kennisinstituut Deltares. Extra maatregelen zijn noodzakelijk om verdere verslechtering te voorkomen.
Deltares verzamelde, in samenwerking met de waterschappen, gegevens over de concentraties van de nutriënten stikstof en fosfor op 172 meetlocaties in landbouwgebieden. Uit de analyse blijkt dat op ongeveer de helft van deze plekken de waarden te hoog zijn. In een ongunstig jaar voldoet zelfs slechts een kwart van de watergangen aan de eisen.
Een overmaat aan stikstof en fosfor kan ernstige ecologische gevolgen hebben. Het leidt onder andere tot giftige algenbloei, vissterfte en een dalende biodiversiteit. De geselecteerde meetlocaties met een voldoende lange meetreeks (145 locaties) laten een langzame verbetering van de waterkwaliteit zien. Het gevoerde mestbeleid heeft dus effect, maar de dalende trends lijken in de meer recentere jaren af te zwakken. In sommige wateren verslechtert de kwaliteit zelfs en blijft de situatie op de helft van de meetlocaties zorgwekkend.
Naast het mestbeleid heeft ook het weer een grote invloed op de waterkwaliteit. Uit aanvullende analyses van Deltares blijkt dat extreem natte zomers de concentratie van meststoffen in het oppervlaktewater verhogen. Bovendien warmt het water in landbouwgebieden sinds 2012 sneller op, wat de kans op algenbloei en zuurstoftekort vergroot. Om ernstige milieuproblemen te voorkomen, moet de waterkwaliteit onder alle weersomstandigheden aan de normen blijven voldoen.
Oproep tot maatregelen
De Unie van Waterschappen pleit voor een structurele aanpak van watervervuiling door meststoffen. Dit vereist een striktere regie vanuit de overheid, waarbij het mestbeleid gekoppeld moet worden aan de doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water. Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur moet in het achtste actieprogramma nitraatrichtlijn maatregelen opnemen om te voorkomen dat nutriënten in het water belanden.
Om de waterkwaliteit te beschermen, is er volgens de Unie van Waterschappen niet alleen beter beleid nodig, maar ook een striktere naleving van de regels door de landbouwsector. Meer toezicht en handhaving zijn essentieel om de milieunormen te waarborgen. Deze aanvullende maatregelen moeten bijdragen aan een gezondere leefomgeving, een duurzame waterhuishouding en een toekomstbestendige landbouw in Nederland.
