Voor het onderwaterleven rond windparken op zee maakt het nogal uit hoe de turbines ontworpen zijn. Als de fundatie waterverversingsgaten heeft waardoor het zeewater in en uit kan stromen, blijkt de binnenkant een ideale schuilplaats voor bijzondere soorten, zo ontdekten onderzoekers van onder andere Wageningen Marine Research.
Zij verzamelden in 2024 tijdens verschillende missies gegevens bij vijf windturbines van het offshore windpark Hollandse Kust Zuid in de Noordzee. Die waren daar drie jaar eerder geplaatst.
De buitenkant van de fundaties was grotendeels bedekt met mosselen, anemonen en andere typische soorten die leven op harde structuren in de Noordzee. Binnenin zagen de onderzoekers echter een veel gevarieerdere en minder dichte groei met onder andere sponzen, zakpijpen, slangsterren en buisvormende wormen.
De onderzochte fundaties bevatten zogeheten waterverversingsgaten: openingen in de wanden van de holle stalen windturbines waardoor het zeewater in en uit kan stromen. Volgens de onderzoekers suggereren de resultaten dat wateruitwisseling een belangrijke rol speelt in de ecologische omstandigheden en het ontstaan van ‘mariene gemeenschappen’ binnen de windturbines.
Wateruitwisseling
"De binnenkant van deze windturbines vormt een relatief donkere en beschutte omgeving met andere ecologische omstandigheden dan buiten", zegt Lea Kornau, promovendus bij Wageningen Marine Research. "Daardoor hebben zich daar andere gemeenschappen ontwikkeld, beïnvloed door factoren zoals wateruitwisseling, zuurstofbeschikbaarheid en voedselaanvoer."
De onderzoekers zagen ook microbiële matten op de zeebodem in de windturbines. Die wijzen mogelijk op lokaal beperkte zuurstofbeschikbaarheid. Verder onderzoek naar de ecologische werking van deze fundaties is volgens hen van belang, zodat daar in toekomstige ontwerpen rekening mee gehouden kan worden.
De waterverversingsopeningen zijn oorspronkelijk ontworpen om technische redenen: ze zorgen voor voldoende wateruitwisseling om eventuele anticorrosie-maatregelen te kunnen toepassen. De beschikbaarheid van zuurstof en voedsel binnen de windturbines hangt af van de wateruitwisseling via deze openingen.
JIP-LIFE-project
Het onderzoek werd uitgevoerd binnen het JIP-LIFE-consortium, een samenwerkingsverband dat de ecologische effecten van waterverversingsgaten in turbinefundaties onderzoekt. De resultaten zijn beschreven in het eindrapport van het JIP-LIFE-project, uitgevoerd door Deltares, Wageningen Marine Research, De Rijke Noordzee, Seaward en Vattenfall en gefinancierd door Topsector Offshore Energy.
"Nu offshore wind verder uitbreidt, wordt het steeds belangrijker om te begrijpen hoe deze nieuwe structuren interacteren met mariene ecosystemen", verklaart Tim Wilms van Vattenfall in een persbericht. "Dit onderzoek laat zien dat zelfs de interne ruimte van turbinefundaties een habitat kan worden voor veel soorten, maar dat we zorgvuldig moeten nadenken over het ontwerp van onze fundaties om gunstige ecologische omstandigheden te creëren."
Een voorpublicatie biedt een meer gedetailleerde ecologische analyse van de soortgemeenschappen die zich binnen windturbines ontwikkelen.
