Om de kostenontwikkeling in de hand te houden heeft Wetterksip Fryslân voor 2026 weinig nieuwe beleidsvoornemens. Dat laat het dagelijks bestuur weten bij de presentatie van de ‘Perspectiefnota 2026-2030’. In de nota staat dat het waterschap niet kan doorgaan zoals voorheen. “De spanning tussen wat we willen en kunnen is hoger geworden dan ooit.”
Om alleen al te kunnen doen wat we ons hadden voorgenomen moeten we innoveren, staat in de nota. “En het beheersbaar houden van onze kosten speelt daarin een centrale rol.”
Dat blijkt al uit de begroting voor 2026. Het dagelijks bestuur sorteert voor op een begroting voor 2026 van 245,9 miljoen euro. Dat is toch ruim 10 miljoen euro meer, maar dan gaat het om noodzakelijke uitgaven of om investeringen die helpen om de schuldpositie van het waterschap op de langere termijn te beteugelen, laat het waterschap weten in een persverklaring.
Het dagelijks bestuur verwacht dat de watersysteemheffing in 2026 8,7 procent meer moet opbrengen en de zuiveringsheffing 8,2 procent extra om de kosten te kunnen dekken.
Beheer en onderhoud
Onontkoombaar in 2026 zijn bijvoorbeeld investeringen in het beheer en onderhoud van watergangen en oevers door strengere regels waaraan het waterschap moet voldoen. Dat Wetterskip Fryslân voortaan moet meebetalen aan de uitvoering van de WOZ (waardering Onroerende Zaken) kost jaarlijks bijna 400.000 euro. Ook voor veiligheid van IT-infrastructuur en het uitvoeren van taken in de Wet Open Overheid is extra geld nodig.
Het dagelijks bestuur wil met ‘een boekhoudkundige ingreep’ de schuldpositie van het waterschap verbeteren. Het wil de werkuren die in projecten worden gestoken niet langer toerekenen aan deze investeringen, maar ze ten laste brengen van de reguliere personeelskosten. Dit scheelt aanmerkelijk in toekomstige afschrijvingen en rentekosten, maar vraagt nu wel 6,5 miljoen euro extra, aldus de persverklaring. "Op deze manier kunnen we lasten eerlijker verdelen over onze en toekomstige generaties", zegt dagelijks bestuurslid Remco van Maurik in de persverklaring.
Donkere wolken
In de perspectiefnota staat dat er veel goed gaat (water wordt schoner, het waterschap wordt innovatiever, er is meer zicht op de bedrijfsvoering, et cetera), maar ook pakken er zich donkere wolken samen boven het waterschap. “Onder meer het wegvallende landelijke transitiefonds voor het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en de voortdurende prijsstijgingen tasten onze middelen en mogelijkheden aan.”
Tegelijk nemen opgaven toe en komen er nieuwe naar voren, zoals PFAS en overdracht van rijkstaken. “Die groeiende kloof tussen wensen en middelen en hoe we daarmee om willen gaan, kleurt deze perspectiefnota. We kunnen niet doorgaan zoals voorheen”, is de conclusie.
De kosten zullen de komende decennia ‘sowieso sterk stijgen’. Maar dat is niet alleen slecht nieuws. “Het goede nieuws is dat door dingen echt anders aan te pakken die stijging wel minder groot te krijgen is”, staat in de nota.
Slimmer en goedkoper
“We kunnen grote ontwikkelingen als klimaatverandering, waterverontreiniging, tekorten op de arbeidsmarkt en prijsstijgingen alleen aan als we onze taken slimmer en het liefst ook nog goedkoper uitvoeren”, zegt dagelijks bestuurslid Cees Pieter van Burgsteden in de persverklaring.
Hij benadrukt dat het daarbij niet alleen gaat over technologische oplossingen, zoals de inzet van drones, sensortechniek en datatoepassingen. “We mikken ook op sociale innovatie: nieuwe manieren om het gesprek en de samenwerking aan te gaan met inwoners en andere partijen.”
In de perspectiefnota staan 6 ‘succesfactoren’ om de opgaven toch te halen: innovatie, organisatieontwikkeling, lobby, samenwerking, overtuiging en zelfbeheersing.
De komende jaren gaat het waterschap de gesprekken en afspraken met gemeenten versterkt voortzetten. “Dit draagt bij aan nog meer gewicht tot waterweerbaarheid en de doorwerking van de stem van het water. (…) Ook zullen we deelnemen in een nieuw Fries Bestuursakkoord Water.”
Het waterschap gaat voorts een extra impuls geven aan circulaire economie. Er wordt versneld gewerkt aan een energievisie.
Tot 2050
Het dagelijks bestuur van het Friese waterschap kijkt ook - financieel - verder in de toekomst. Tot 2050. Er zijn twee hypotheses uitgewerkt, één met voortzetting van het huidig beheer watersysteem en waterketen en één gericht op een klimaatobuust watersysteem en klimaatbestendig assetmanagement. Bij voortzetting van het huidig beheer worden de additionele investeringen over de periode 2030 - 2050 geraamd op circa 1,4 miljard euro. Als er geanticipeerd wordt op een robuust en veerkrachtig watersysteem, komen de verwachte investeringskosten flink lager uit: 740 miljoen euro.
De Perspectiefnota en de Innovatienotitie worden op maandag 23 juni besproken in de commissie Dijken, Steden en Financiën. Op dinsdag 8 juli besluit het algemeen bestuur over de vaststelling van de stukken.
