Op bijna 80 procent van alle meetpunten in Nederland wordt de norm voor een of meerdere gewasbeschermingsmiddelen nog overschreden. Het aantal gemeten overschrijdingen is wel afgenomen maar de daling gaat te langzaam, concludeert het Compendium voor de Leefomgeving (CLO) op basis van de nieuwste cijfers.
Om de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) en die van de Toekomstvisie Gewasbescherming 2030 te halen, is volgens het CLO "een trendbreuk" nodig.
De KRW schrijft voor dat aan twee normen moet worden voldaan: een norm voor chronische blootstelling, waarbij getoetst wordt aan de gemiddelde concentratie in een jaar (de JG-MKN), en een norm voor acute blootstelling, waarbij getoetst wordt aan de maximum gemeten concentratie in een jaar (de MAC-MKN).
In de nota \'Gezonde groei, duurzame oogst\' (2013) en in het uitvoeringsprogramma \'Toekomstvisie gewasbescherming 2030\' (2020) zijn de doelstellingen voor de ecologische waterkwaliteit verder uitgewerkt.
Landelijk Meetnet
Voor de evaluatie van het beleid keek het CLO naar de gegevens van de 106 vaste meetpunten Landelijk Meetnet Gewasbeschermingsmiddelen, dat speciaal hiervoor is ingericht.
Daaruit blijkt dat het aantal overschrijdingen van de norm voor chronische blootstelling aan pesticiden sinds de referentieperiode 2011-2013 met circa 45 procent is afgenomen. Het aantal overschrijdingen van de norm voor acute blootstelling is met circa 65 procent afgenomen.
In de periode 2021-2024 lag het aantal overschrijdingen echter nog ruim boven het einddoel van de nota \'Gezonde groei, duurzame oogst\', namelijk 90 procent minder normoverschrijdingen in 2021-2023 ten opzichte van 2011-2013. Daardoor is ook in 2024 het einddoel van deze nota nog niet gehaald, aldus het CLO.
Nagenoeg geen emissies
Het doel van de \'Toekomstvisie Gewasbescherming 2030\' is ambitieuzer: in 2030 mogen er nagenoeg geen emissies meer optreden naar het milieu. Dat betekent dat er dan geen overschrijdingen meer gemeten mogen worden. Ook moeten in 2027 de doelen van de KRW zijn gehaald.
Dat gaat in dit tempo niet lukken, waarschuwt het CLO. "Omdat de afname van met name het aantal overschrijdingen van de chronische norm sinds 2018 stagneert, is een trendbreuk nodig om de doelen van de KRW en van de Toekomstvisie gewasbescherming 2030 te halen."
Het aantal locaties waar normoverschrijdingen zijn gemeten is ten opzichte van de periode 2011-2013 met 20 tot 25 procent afgenomen. Die afname blijft achter bij de afname van het aantal normoverschrijdingen. Dat komt volgens het CLO door het principe ‘one-out, all-out’ in de KRW: een locatie wordt als geheel als onvoldoende aangemerkt als er één stof boven de norm wordt aangetroffen.
