‘Het is tijd om ons grondwaterbeheer anders vorm te geven. Daarbij moet niet alleen de omvang van grondwateruitputting in kaart worden gebracht, maar ook en vooral worden bekeken hoe voedselproductie, natuur en duurzame watervoorziening in balans kunnen worden gebracht. Dat vraagt een integrale aanpak en meer samenwerking tussen wetenschappers, beleidsmakers en andere betrokkenen.’
Dat is in het kort de oproep van Inge de Graaf (universitair hoofddocent Water Systems and Global Change aan de WUR) en haar coauteurs in een nieuw commentary, de wetenschappelijke variant van een opinie-artikel, in het prestigieuze tijdschrift Nature Water. “Het was zeker een eer om te worden gevraagd om zo’n commentary te schrijven. Voor ons is het een mooie kans om te onderstrepen waarom het zo belangrijk is om op een nieuwe manier naar grondwater te kijken.”
Want grondwater mag dan ‘onzichtbaar en vaak niet top of mind zijn’, zoals De Graaf twee jaar geleden al omschreef in een interview met H2O, het is wel ontzettend belangrijk. Van het wereldwijd beschikbare zoetwater is bijna 99% in de grond te vinden. In veel gebieden is grondwater de enige waterbron voor de landbouw. “Daarnaast draagt grondwater bij aan het goed functioneren van ecosystemen en is het voor ruim dertig procent van de wereldbevolking de belangrijkste drinkwaterbron.”
Het probleem echter is dat in veel landbouwgebieden meer grondwater wordt opgepompt dan via natuurlijke processen kan worden aangevuld. “. Grondwater wordt nog te vaak gezien als een reserve voor irrigatie. Maar als we meer onttrekken dan er wordt aangevuld, koersen we af op uitputting. Grondwater is juist zo waardevol omdat het een buffer is in droge perioden. Maar diezelfde buffer is ook belangrijk voor ecosystemen.”
De Graaf en haar coauteurs laten het niet bij deze constatering alleen. “Het gaat ons er niet alleen om deze waarschuwing te laten horen. We willen juist ook kijken naar oplossingen. Die beginnen bij het zien van grondwater als geïntegreerd onderdeel van de watercyclus, en niet als een losstaande bron voor bijvoorbeeld irrigatie. Dan kunnen we een balans zoeken om grondwater in te zetten voor alle belangrijke functies, denk aan drinkwater, irrigatie en ecologie. Dat vraagt gecoördineerde actie op het gebied van landbouw, waterbeheer en natuurbescherming.”
Volgens De Graaf geldt deze oproep zowel voor wetenschappers als beleidsmakers. “Er ontbreekt nog wetenschappelijke kennis, die input kan zijn voor beleid. Bijvoorbeeld als bij het ontwikkelen van haalbare adaptatiestrategieën op lokale, regionale en mondiale schaal.’ Maar beleidsmakers hoeven niet te wachten. ‘Ik denk dat in elke regio, of dat nu in de Global South is of in Nederland, al veel stappen te zetten in ons grondwaterbeheer.”
