In ruim dertig jaar tijd zijn de sloten en bermen in het Groninger kleigebied er een stuk minder fleurig op geworden. Vooral de wilde planten die afhankelijk zijn van volle sloten en plas-drasoevers legden het loodje, zo blijkt uit een inventarisatie. Opvallend is dat provinciale bermen het beter doen dan gemeentelijke bermen.
Van 1985 tot 1995 trokken ‘amateurfloristen’ Heddy de Keijzer en Ben Westerink erop uit om de bermen en sloten van West-Groningen te inventariseren. Ruim dertig jaar later, van 2020 tot 2024, herhaalde Westerink een deel van dit onderzoek in het kleigebied. Daaruit blijkt een duidelijk zichtbare afname van biodiversiteit, zo meldt de provincie Groningen.
In en langs de sloten zijn soorten die afhankelijk zijn van volle sloten en plas-drasoevers, zoals pijptorkruid, moeraswalstro en slanke waterkers, nu vrijwel niet meer te vinden. Dat geldt niet alleen voor intensief gebruikte landbouwpercelen, maar ook in het natuurreservaat van Het Groninger Landschap bij Adorp.
Robuuste soorten als gewone waterbies, grote waterweegbree, grote egelskop en watermunt zijn juist flink toegenomen in aantal, terwijl de zwanenbloem zich goed lijkt te handhaven.
Bermen
Ook in de bermen werden dertig jaar geleden nog verschillende bijzondere soorten gevonden die nu verdwenen zijn, zoals weidehavikskruid, gevleugeld hertshooi, sint-janskruid, kale vrouwenmantel en stijve ogentroost. Andere zijn in aantal achteruitgegaan, zoals heelblaadjes, zeegroene zegge en paarse morgenster.
Dit verlies van biodiversiteit geldt vooral voor gemeentelijke bermen. Meer dan 80 procent daarvan is volgens het onderzoek "sterk verruigd". Stikstofminnende soorten als fluitenkruid, ridderzuring en brandnetel en grassen als glanshaver en kropaar maken hier nu de dienst uit.
De provinciale bermen komen een stuk beter uit de bus: hiervan kan meer dan 70 procent nog "als bloemrijk worden geclassificeerd". Een opvallende soort is pastinaak, die samen met rode en witte klaver, wikkes, biggenkruid, klein streepzaad, wilde peen en ratelaar voor een “opvallend rijk’ beeld zorgt.
Verminderde waterkwaliteit
Als mogelijke verklaring voor het verlies van biodiversiteit worden de verminderde waterkwaliteit en droogvallende sloten genoemd, evenals de inlaat van gebiedsvreemd water en het maaien van slootranden.
Voor de gemeentelijke bermen geldt volgens het onderzoek dat het klepelen van de vegetatie en het niet afvoeren van het maaisel een negatieve factor kunnen zijn.
