Wereldwijd staat de zeespiegel veel hoger dan tot nu toe in de meeste studies werd geconcludeerd. Gemiddeld gaat het om een verschil van 20 tot 30 centimeter, oplopend tot meer dan 1 meter in Zuidoost-Azië en de Pacific. Dat komt doordat eerdere analyses onvolledig waren, stellen onderzoekers van Deltares en Wageningen University & Research (WUR).
Ze analyseerden 385 wetenschappelijke publicaties en ontdekten dat die voor meer dan 90 procent uitsluitend berusten op zogenaamde geoïdemodellen. Die gaan uit van de zwaartekracht en de rotatie van de aarde, maar houden geen rekening met lokale factoren als wind, getijden, stromingen en temperatuur.
Dat leidt vrijwel automatisch tot (grote) verschillen met het daadwerkelijk gemeten lokale zeeniveau, concluderen de onderzoekers in een publicatie over hun bevindingen in Nature. Wereldwijd ligt dat gemiddeld 20 tot 30 centimeter hoger, in de Indo-Pacifische regio is het verschil soms wel meer dan 1 meter.
Dat betekent dat de gevolgen van de zeespiegelstijging ook veel groter zijn dan eerder gedacht. Als de zeespiegel 1 meter stijgt, komen wereldwijd 31 tot 37 procent meer land en 48 tot 68 procent meer mensen onder zeeniveau te liggen. Het gaat dan om tientallen miljoenen extra mensen, vooral in laaggelegen delta’s, kustvlakten en eilandgebieden in het mondiale Zuiden.
Westerse kustonderzoekers
Voor bijvoorbeeld Noord-Europa en de oostkust van de Verenigde Staten zijn de verschillen tussen geoïdemodellen en directe (satelliet)metingen relatief klein, verklaart onderzoeker Philip Minderhoud, expert bodemdaling en hydrogeologie bij Deltares en universitair hoofddocent bij WUR.
"Hierdoor zou het kunnen dat westerse kustonderzoekers, als ze dit soort modellen vergeleken met metingen in hun eigen ‘achtertuin’, tot de conclusie kwamen dat de geoïde ook nauwkeurig genoeg was voor hun analyses van andere regio’s."
Dat blijkt echter niet het geval: vooral voor veel zuidelijke landen is het verschil tussen de geoïde en de daadwerkelijk gemeten zeespiegel vaak een stuk groter dan voor het Westen.
Oceaandynamiek
Minderhoud ziet daarvoor twee oorzaken. Allereerst zijn er in het mondiale Zuiden doorgaans minder data beschikbaar om geoïdemodellen mee te berekenen, waardoor de berekeningen minder nauwkeurig zijn.
Daarnaast is er vaak een sterkere oceaandynamiek, waardoor de lokale zeespiegelhoogte meer wordt beïnvloed door bijvoorbeeld de stroming, getijden en de dominante windrichting. Juist daarom is het volgens hem in die regio’s van groot belang om ook met directe zeespiegelmetingen te werken, wat tot nu toe nauwelijks gebeurt.
Om onderzoekers en overheden te ondersteunen, hebben Minderhoud en zijn Duitse collega-onderzoeker Katharina Seeger (WUR, Universiteit van Keulen) met behulp van supercomputers vier van de meest recente wereldwijde digitale hoogtemodellen gekoppeld aan de nieuwste beschikbare kustzeeniveaus. De datasets die dat oplevert, zijn via open access beschikbaar.
Nieuwe standaard
Minderhoud hoopt dat deze koppeling van land- en zeemetingen de nieuwe standaard zal worden in het kustonderzoek. Dat moet leiden tot betrouwbaarder risicoanalyses, zodat kustgemeenschappen wereldwijd zich beter kunnen voorbereiden op toekomstige zeespiegelstijging en andere kustbedreigingen.
De hydrogeoloog, die promoveerde op bodemdaling in de Mekongdelta in Vietnam en daar ook het verschil tussen theorie en werkelijkheid signaleerde, spreekt van ‘een blinde vlek’. "Onze publicatie laat zien hoe we onze studies naar de impact op kustgebieden kunnen verbeteren. Zo werkt de wetenschap."
