Waterschap De Dommel, Aa en Maas en Brabantse Delta hebben gisteren nimfen van twee zeldzame waterinsecten opnieuw geïntroduceerd in een aantal Brabantse beken. Het gaat om de eendagsvlieg Leptophlebia marginata (bruintiphaft) en de steenvlieg Nemoura avicularis, die al decennialang niet meer in deze beken zijn waargenomen.
De nimfen zijn maandag gevangen in beken op de Veluwe, waar deze soorten lokaal in hoge dichtheden voorkomen. Individuen kunnen daardoor verzameld worden zonder dat dit significante invloed heeft op de lokale populatie. Dinsdag zijn de nimfen uitgezet in Brabant, alwaar de herintroductie plaatsvindt in de Roovertsche Leij, Groote Beerze, Oeffeltse Raam, Astense Aa en de Chaamse beken. Het gaat om een proef die onderdeel uitmaakt van onderzoek waarbij de Brabantse waterschappen samenwerken met Wageningen Environmental Research en hogeschool HAS Green Academy.
Een verbeterde waterkwaliteit en succesvolle beekherstelprojecten bieden mogelijkheden voor de terugkeer van verdwenen macrofauna naar Brabantse beken, schreven deze partijen eerder in H2O. Niet alle verdwenen soorten kunnen echter op eigen kracht terugkeren, bijvoorbeeld omdat ze maar beperkte afstanden kunnen afleggen of omdat ze alleen in kleine, geïsoleerde populaties op grote afstand van de herstelde beken voorkomen.
Herintroductie kan dan een oplossing zijn, onder andere zodat de verdwenen soort zijn rol in het ecosysteem en voedselweb van de beek weer kan vervullen, en om bij te dragen aan het behoud van zeldzame soorten.
Waterkwaliteitsverbetering loont
Uit onderzoek van de samenwerkende partijen is gebleken dat larven afkomstig uit Veluwse beken zich in water en sediment uit Brabantse beken even goed ontwikkelen als op de Veluwe. De waterkwaliteit lijkt dus geen hindernis te vormen, en dat is ‘een belangrijk teken’, zegt bestuurder Karin van den Berg van Brabantse Delta. “Deze kleine insecten vertellen een groot verhaal. Onze beken zijn weer schoon en gezond genoeg om soorten terug te verwelkomen, die we al bijna hadden opgegeven. Dit geeft enorme motivatie om door te gaan met het verbeteren van onze waterkwaliteit.”
De komende jaren zullen de waterschappen monitoren of de insecten zich in de Brabantse beken zullen vestigen. Over vijf jaar zal geëvalueerd worden of de herintroductie geslaagd is. “Hun overleving en vestiging de komende jaren kan het levende bewijs vormen dat decennialang werken aan waterkwaliteit en biodiversiteit loont”, aldus bestuurder Ernest de Groot van waterschap Aa en Maas.
Uitzetten van de bruintiphaft | Foto Maikel Samuels
Bedreigde soorten
Het gaat niet goed met eendags- en steenvliegen. In Nederland waren ooit 57 gevestigde soorten eendagsvliegen, maar door biotoopvernietiging en verslechtering van de waterkwaliteit zijn naar schatting 22 soorten verdwenen, aldus het EIS Kenniscentrum Insecten. Ook van de 28 soorten steenvliegen die in Nederland voorkwamen, zijn er 17 verdwenen. Daarmee behoren steenvliegen tot de groepen insecten waarvan de meeste soorten uit Nederland zijn verdwenen, aldus het Kenniscentrum. De achteruitgang van steenvliegen wordt zelfs ‘één van de meest dramatische binnen de Nederlandse fauna’ genoemd.
Soorten die verdwenen zijn, waren met name soorten die in stromend water leefden. Verwacht wordt dat de meesten verdwenen als gevolg van het rechttrekken van beken en rivieren, en door verslechtering van de waterkwaliteit. Beide insecten brengen het grootste deel van hun leven als larve onder water door, en hebben daar schoon en zuurstofrijk water voor nodig.
LEES OOK
H2O Actueel: Zwemmende eendagsvlieg aan top in jaarlijks waterdiertjesonderzoek
H2O Premium: De beek is hersteld, de deur staat open. Waar blijven de bewoners?
