Het schiet nog niet hard genoeg op met de verbetering van de waterkwaliteit in het gebied van het Hoogheemraadschap van Rijnland. De afgelopen vijf jaar daalde het totale aantal normoverschrijdingen weliswaar heel licht, maar het oppervlaktewater bevat nog steeds te veel bestrijdingsmiddelen om volgend jaar op nul uit te kunnen komen.
Dat blijkt uit de nieuwste resultaten van het Agrarisch Meetnet, waarmee Rijnland sinds 2014 de waterkwaliteit monitort. Maandelijks wordt hiervoor op een aantal vaste locaties in gebieden met overwegend akkerbouw, bollenteelt, boomteelt, glastuinbouw of melkveehouderij gemeten op bestrijdingsmiddelen en nutriënten.
In 2025 waren er iets minder normoverschrijdingen dan in 2024, zo meldt het waterschap. Het totale aantal (47) was vergelijkbaar met dat in 2023 (48), na een kleine stijging in het jaar daarvoor (54). In de boomteelt nam het aantal overschrijdingen van de onkruidbestrijder metazachloor verder af, in de bollenteelt dat van pendimethalin, eveneens een onkruidbestrijder.
Van andere stoffen werden juist vaker hogere concentraties dan toegestaan gemeten, zoals de schimmelbestrijder pyraclostrobin in de bollenteelt en lenacil, dat in de boomteelt als vervanger van metazachloor wordt gebruikt.
Piekconcentraties
Wat verder opvalt, was dat er in 2025 meer hoge piekconcentraties waren die acuut een schadelijk effect hebben op waterorganismen (overschrijdingen van de maximaal aanvaardbare concentratie). Dit was 24 keer het geval, tegenover 19 keer in 2024.
Tweemaal werd een hoge piek van de verboden insectenbestrijder imidacloprid gemeten, in een glastuin- en een boomteeltgebied. Deze stof wordt volgens het waterschap bijna continu aangetroffen in het water, omdat hij wel is toegelaten als anti-vlooienmiddel bij honden en katten. De waargenomen pieken waren echter zo hoog dat ze mogelijk duiden op illegaal gebruik, en dus heeft Rijnland een melding bij de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit gedaan.
Al met al constateert het waterschap dat de daling van het aantal normoverschrijdingen niet snel genoeg gaat om in 2027, het doeljaar voor de Kaderrichtlijn Water, op nul normoverschrijdingen uit te komen. Dat is ook de afspraak in de ‘Toekomstvisie gewasbescherming 2030’, die samen met de sectoren is gemaakt.
Herhaling voorkomen
Rijnland kondigt aan ook het komende jaar de waterkwaliteit te blijven monitoren via het Agrarisch Meetnet. "Zodra we daarbij afwijkingen of verhoogde concentraties zien, gaan we direct aan de slag", zegt een woordvoerder. "Als duidelijk is waar de verhoogde concentraties vandaan komen, gaan we in gesprek met de teler en bekijken we hoe herhaling kan worden voorkomen."
Juist advies en voorlichting zijn volgens haar belangrijk, omdat telers zich niet altijd realiseren wat het gevolg is van hun handeling. Bovendien is niet altijd sprake van een strafbaar feit. "Maar als dat wel zo is, zullen we ook handhaven."
Soms is de herkomst niet duidelijk of moeilijk te achterhalen, bijvoorbeeld bij open teelten. Als ook extra veldonderzoek niets oplevert, probeert het waterschap in overleg met vertegenwoordigers en onafhankelijk adviseurs van de teelten tot oplossingen te komen om de emissie te beperken. "Daardoor krijgen we steeds beter zicht op wat er gebeurt", aldus de woordvoerder.
UPDATE (26 juni)
Rijnland meldt dat de cijfers die op 24 maart werden gepubliceerd deels niet kloppen als gevolg van verkeerde meetresultaten. Het gaat om te hoge, metingen van drie insecticiden: cypermethrin, deltamethrin en (es)fenvalerate. Voor de gecorrigeerde onderzoeksresultaten kan het nieuwsbericht op de website van het waterschap worden geraadpleegd.
